Met God en mense verbind. Waarom gaan mense kerk toe?

Baie om oor na te dink in hierdie stuk uit vandag se Trouw, besef ek:

Mense wat kerk toe gaan, soek na gemeenskaplikheid. Hulle wil saam met ander wees.

Dan die ontnugtering vir vele wat wel nog in die kerk kom:  die kerk bied dit nie meer vir hulle nie. 

Want die predikant staan die kerk en die preekstoel vol, predikeer en skep die indruk hy of sy weet alles en dirigeer die deuntjies. 

Die erediens-ervaring bied nie die ruimte vir gemeenskaplikheid nie. Die gemeente word toeskouers, nie meer deelnemers nie. Hulle word aangespreek, vermaak, beïndruk.

Nog erger word dit wanneer die gemeente luister en luister na al die predikasies, met die groeiende, ontnugterende wete dat die alomwetende predikant eintlik niks meer vir hulle sê nie. 

Soms sê mense: die mens wat uit die erediens stap is vervuld wanneer hulle voel hulle was in die teenwoordigheid van God. Dit is eg waar. Daarom is die voorbereiding van die erediens steeds weer ingerig op die vraag: hoe sal die byeenkoms op Sondag vir mense laat voel God is by hulle?

Hierby kan 'n mens nou voeg: mense is vervuld wanneer hulle in die erediens bewus raak van hoe God mense bymekaar kan bring en aan mekaar bind. 'n Tweede toetsteen vir die voorbereiding van die erediens: hoe gaan dit (en die preek) mense 'n gevoel van gemeenskaplikheid gee? Hoe sal die erediens vir hulle 'n ervaring gee dat mense bymekaar hoort, dat mense in hul harte nie regtig soek om vyande van mekaar te wees nie? 

Hoe anders sal ons eredienste  lyk wanneer 'n mens dit ten alle koste inrig sodat mense daar sal uitloop en voel hulle is meer as ooit aan ander verbind. 


Hier is die interessante artikel oor 'n uitlandse diens in Nederland:

De sfeer is vrolijk, een band speelt en honderd stoelen vullen zich in het Amsterdamse café De Waag, waar de eerste dienst van de Sunday Assembly van start gaat. "Wat goed dat jullie zo vroeg uit bed zijn gekomen," roept leider Jan Willem van der Straten (24) enthousiast. Als hij vraagt wie weet waar ze precies op afgekomen zijn, hebben de meeste bezoekers daar geen antwoord op.

Sunday Assembly is de succesvolle kerk voor atheïsten uit Londen. Vandaag gaan er wereldwijd - van Hongkong tot São Paulo - nog vijfendertig vestigingen open. Waarvan vier in Nederland: in Apeldoorn, Utrecht, Rotterdam en Amsterdam. 'Goed zonder God', is het motto. Of, zoals Jan Willem het uitlegt: "Een seculiere gemeenschap die bij elkaar komt om het leven te vieren."

'Bewijsdrang'
Grofweg wordt er onder 'goed' verstaan: 'live better, help often & wonder more'. In de praktijk bestaat dat uit zingen, dansen, en vooral veel praten. Het 'helpen' bestaat uit een uitnodiging om vrijdag spelletjes te spelen met bejaarden in Amsterdam. Vandaag is het thema van de bijeenkomst 'bewijsdrang'. Daar hebben we te veel van, vindt spreekster Marja Ruijterman. "Wie van jullie piekert er wel eens?" Op die vraag gaan veel handen de lucht in. De remedie van Ruijterman is een ademhalingsoefening: drie keer diep inademen en met een 'plof' uitademen.

Een van de organisatoren, Jans Budding (31), werkt mee aan de atheïstenkerk omdat het 'precies is wat ze zocht'. "Vaak hoor ik iets dat ik wil delen met anderen. Ook heb ik in alle drukte van het leven behoefte aan rust." Voor leider Jan Willem van der Straten geldt net zoiets. "Ik ben seculier opgevoed," vertelt hij. "Maar ik miste wel een gemeenschap om me heen. Ik vond het mooi om naar een predikant te luisteren en dacht: waarom hebben wij niet zoiets?"

Hij draagt dezelfde volle baard als de Londense oprichter Sanderson Jones. "We zijn niet gebonden aan dogma's. Daarom kunnen we uit veel bronnen putten en is niets onbespreekbaar. Zelfs uit de Bijbel, als we dat zouden willen." Budding kan zich niet helemaal vinden in de term 'atheïstenkerk'. "Het gaat hier helemaal niet om geloof. Het wordt alleen een kerk genoemd omdat het op zondag is en we eenzelfde vorm hebben."

Collectezak
Niet iedereen is op de viering afgekomen vanwege een prangende behoefte. "Ik ben vanochtend om tien uur impulsief meegegaan met een huisgenoot", vertelt een van de bezoekers. Ze is van plan vaker te komen. "De kerk vind ik niks, mijn generatie heeft daar nauwelijks meer wat mee. Alleen al een dominee die er staat alsof hij alles weet. Dat werkt voor mij niet."

Op het einde gaat er een petje rond, de 'collectezak'. "Dat is een van de dingen die we wél hebben gestolen van de kerk", grapt Jan Willem.

Dood gewerk

'n Verhaal om van te huil:  armoede, ordentlikheid, lewensblyheid, drome.

Maar ook: ongelykheid, uitbuiting, agterstand.


http://www.nytimes.com/2014/09/29/nyregion/3-jobs-plenty-of-dreams-and-the-fatal-consequences-of-one-dangerous-decision.html?emc=edit_th_20140929&nl=todaysheadlines&nlid=55992893

Om van die toneel te verdwyn...

Hierdie boeiende stuk verskyn in vandag se Trouw:
 

Paus Benedictus deed het. Marco van Basten ook. Ze zetten een stapje terug, het werd ze te veel. Filosoof Ger Groot legde deze maand zelf zijn professoraat neer. 'Dat was heel verstandig'. Toch knaagt het.
'Heel verstandig", zegt iedereen tegen mij. En soms: "Moedig ook." Er gaat een warme blik mee gepaard, vol sympathie voor mijn beslissing mijn hoogleraarschap neer te leggen. Sinds 1 september ben ik geen professor voor 'Filosofie en literatuur' in Nijmegen meer. Tot mijn spijt. Ik had het er goed naar mijn zin. Het vak was mij op het lijf geschreven. Maar de belasting werd me naast mijn andere verplichtingen te veel. Oververmoeidheid kende ik al, nu dreigde een burn-out. Dus ben ik gestopt. Heel verstandig.

Ligt het aan mij dat ik in al die meelevende blikken soms nog iets anders meen te zien? "Dapper hoor - maar ik had het niet gedaan." Of projecteer ik alleen maar wat in mijzelf resoneert? Over demotie, een stapje terugdoen op de beroepsladder, mag je wel nadenken, je mag er zelfs naar verlangen, maar uiteindelijk ben je wel gek als je het doet. Verlies aan inkomsten, verlies aan aanzien: weegt het wegvallen van een paar lesuren en de nodige reistijd daar tegenop? Handen uit de mouwen, laat je niet kisten, zegt de jongen van Jan de Witt in mij. Om te lanterfanten zijn we niet op aarde.

Stuivertje wisselen
Ook Marco van Basten zal dat soort gedachten gekoesterd hebben, toen hij besloot terug te treden als hoofdcoach van AZ. Een lagere plaats in de voetbalhiërarchie zou genoeg zijn, want ook hem was de werkdruk te zwaar geworden. Hartkloppingen en andere lichamelijke ongemakken luidden een alarmfase in. Waarom nam zijn assistent Alex Pastoor het stokje niet over, zodat hij voortaan onder hém zijn beste krachten kon geven?

Het was stuivertje wisselen op superieur niveau en ook Van Basten werd er uitvoerig om geprezen. Mensen die het hoogste - of in ieder geval iets zeer hoogs - bereiken en daar vervolgens publiekelijk afstand van doen: dat zie je niet vaak. Laat staan wanneer dat gepaard gaat met een bekentenis van onvermogen. Zoiets hoort niet bij de almacht en onaantastbaarheid van een Macher. Voor je het weet, stort zijn hele wereld in.

Toch begint er voorzichtig iets te veranderen. Zo'n twee jaar geleden trad topman Ton Büchner van AkzoNobel tijdelijk terug vanwege aanhoudende vermoeidheid. Ook hij - en zijn bedrijf - kregen er veel waardering voor. Waarom laten CEO's niet vaker merken dat ze ook maar mensen zijn? De reden daarvoor kwam per kerende post. De volgende dag bleek het bedrijf ruim een half miljard euro aan waarde te hebben verloren.

De wereld is in de praktijk niet altijd vriendelijk voor de eerlijkheid die ze zozeer zegt te waarderen. En dan zou Büchner nog maar een maandje uit de running zijn. Hoe zal het met Van Basten aflopen? Heel vanzelfsprekend is zo'n demotie in ieder geval niet. Je mag dan al assisent-trainer zijn geworden, je reputatie is nog altijd die van een superster, en dat wringt al snel met de nieuwe verhoudingen.

• © Dean Forbes, Corbis, HH. "Ik daal de trap af, terwijl ik - ook van mezelf - omhoog zou moeten gaan."

Het probleem doet zich - lijkt mij - vooral in familiebedrijven gemakkelijk voor. De oudere generatie, soms de stichters van het bedrijf, maakt plaats voor een jongere, maar verdwijnt nooit helemaal. Zelfs wanneer de oude baas resoluut de kantoordeur achter zich dichttrekt, zal hij zijn opvolgers nog regelmatig tegenkomen op verjaardagen, trouwerijen, jubilea. En houd dan je wijze vermaningen maar eens vóór je - zelfs wanneer ze alleen maar als behulpzame suggesties bedoeld zijn.
In een familiebedrijf gaat iemand nooit helemáál weg. Demotie heeft hetzelfde probleem. Het kán goed gaan. Zelfs het Vaticaan, de oudste multinational ter wereld en tegelijkertijd ook een soort familiebedrijf, heeft dat inmiddels bewezen. Een paus die aftrad en zich onzichtbaar maakte bínnen de muren van de Kerkelijke Staat: zoiets was in twee millennia katholicisme nog niet eerder vertoond. Maar het experiment lijkt te werken. De behoudende kardinaal Ratzinger werd er op de valreep van zijn vertrek nog revolutionair door. Even revolutionair als Van Basten misschien. En vooralsnog even uitzonderlijk.

Voordelen
Want de populariteit van demotie is omgekeerd evenredig aan het enthousiasme waarop de schaarse voorbeelden ervan worden onthaald. Argumenten voor zo'n torenklokvormige loopbaan (eerst van laag naar hoog en dan geleidelijk aan weer terug) zijn er te over. De werkgelegenheid floreert erbij, zeggen overheid en bedrijfsleven eenstemmig. Arbeidskosten worden erdoor gedrukt, want demotie voel je wel in je portemonnee, en degene die je vervangt zit meestal nog een stuk lager in de loonschaal. Maar waar hebben die ouderen hun hoge inkomen nu helemaal voor nodig? De grootste uitgaven doet een gezin op jongere leeftijd: hypotheek, kinderen, studiefinanciering. Later weegt dat allemaal veel minder zwaar.

Toch geven we de voordelen van een hogere positie niet zo gemakkelijk prijs. Niet alleen vanwege het salaris en ook niet alleen vanwege het pensioen (tot voor kort berekend naar het laatste inkomen). Er is nog iets anders in ons dat zich tegen demotie verzet - ongrijpbaar maar juist daarom des te vasthoudender. Het heeft te maken met de manier waarop wij ons de spanne van onze levensloop voorstellen.

Shakespeare wist het al. In zijn monoloog 'The Seven Ages of Man' beschrijft hij op- en ondergang van ieder mensenkind, of liever: van de man. Van baby via schoolkind en soldaat tot rechter "vol fraaie spreuken en gestolen wijsheid, zoo speelt die zijn rol" - zo vertaalt Burgersdijk die passage uit 'As you Like it'. Maar daarna gaat het op 'het tooneel der wereld' alleen maar achterwaarts. De ouder wordende man wordt een "maag'ren Pantalon ... zijn zware stem / tot den discant van 't kind opnieuw verfijnd, / piept, fluit nu schril". Zijn einde is een "tweede kindschheid, suffen en vergeten, sans teeth, sans eyes, sans taste, sans everything: Gezicht en tanden, smaak en alles kwijt."

• © De trap des levens (1680), Kurhaus Museum Kleef. "Over de jaren van afdaling is het licht uitgegaan", aldus Douwe Draaisma.

De anonieme schilder die rond 1680 'De Trap Des Levens' op het doek zette, nu in het bezit van het Kurhaus Museum in Kleef, onderscheidde liefst elf levensstadia, maar tot grotere vrolijkheid leidde dat niet. "Het eerste dat opvalt is dat alle licht gereserveerd is voor de eerste levenshelft", schrijft Douwe Draaisma, die het schilderij bespreekt in zijn boek 'De heimweefabriek'. "Over de jaren van afdaling is het licht uitgegaan." Er lijkt bovendien nauwelijks meer iets in te gebeuren. "Een oude man is gewoon een oude man, of hij nu zestig, zeventig, tachtig of negentig is. Alleen de honderdjarige doet nog iets nieuws: hij gaat dood."
Exitus-reditus
Shakespeares levenstoneel, de trap op het schilderij in Kleef, mijn eigen 'klokvorm': ze hebben allemaal dezelfde gestalte. Eerst is alles vol belofte, dan komt de ontluistering. Nieuw was dat inzicht in de zeventiende eeuw al niet. De Middeleeuwen stelden zich een mensenleven voor als een draaiend wiel, dat niet voor niets als twee druppels water leek op het rad van fortuin. Over het lot van de ouderdom maakten ook zij zich weinig illusies. Aan het eind keert ieder terug tot waar hij begonnen is. Liggend op de grond, eerst als baby, dan als lijk - zegt de zeventiende eeuw. Eerst bij God, en ten slotte terugkerend naar God - zeggen de Middeleeuwen nog. Exitus-reditus, noemen de theologen dat. Vertrek en thuiskomst: de geschiedenis van de mensheid als geheel zag er niet anders uit.

Tegenover het middeleeuwse rad vormt de vroegmoderne trap, klok of bel een subtiele verschuiving. Aan het eind van het leven ben je wel op hetzelfde niveau terug als vanwaar je vertrok, maar je bent niet meer op dezelfde plaats. De richting van het leven is een rechte lijn geworden, geen cirkel meer, maar die lijn gaat eigenlijk nergens meer heen. Niet dat Shakespeare of de schilder van Kleef al durfden denken dat het menselijk bestaan geen zin of bedoeling had. Onder de trap opent zich nog altijd het perspectief van hemel en hel. Maar leven en voortleven zijn al niet meer in dezelfde beweging opgenomen.

Dan is het nog slechts een kwestie van tijd of die poort zal gesloten worden - en dat plaatst de gang van het hele mensenleven in een ander licht. Hoe treurig de middeleeuwers en vroegmodernen de laatste levensfasen ook mochten afschilderen, ze vormden niet het einde van het bestaan zelf. Dat zou - bij een enigszins deugdzaam leven - alsnog worden afgesloten met de klaroenstoot van hemel en wederopstanding. De onttakeling van de ouderdom was niet het laatste woord, in tijdelijke én metafysische zin. De waarheid die het leven zou bezegelen en daaraan zijn betekenis verleende, stond nog uit.

• © ANP. "Ook Marco van Basten zal dat soort gedachten gekoesterd hebben, toen hij besloot terug te treden als hoofdcoach van AZ. Een lagere plaats in de voetbalhiërarchie zou genoeg zijn, want ook hem was de werkdruk te zwaar geworden.

Die troost heeft de moderne tijd, voor zover ze het geloof in een hiernamaals vaarwel heeft gezegd, niet meer. En dus moet de betekenis van het leven in dat leven zelf worden gezocht. Godfried Bomans formuleerde het ooit subliem: "Vroeger was een bejaarde iemand die er bijna wás. Nu is het iemand die er bijna gewéést is." En voordat dat laatste zover is, moet de klaroenstoot hebben geklonken die het leven van het individu zijn ware betekenis geeft. Een klaroenstoot die nog decennia moet kunnen dóórklinken nadat de pensioengerechtigde leeftijd een punt achter de carrière heeft gezet. Of liever: dat eindpunt tot de waarheid van het leven heeft gemaakt waarop de gepensioneerde nog jaren teren moet.
Ontbrekende schakel
Laten we ons niet vergissen. Ook voor de 'ouden' was een stap terug in maatschappelijk aanzien vaak een hard gelag. Zij durfden nog uit te komen voor de behoefte die wij inmiddels achterhaald achten - al zijn wij er in het geniep niet minder behept mee dan zij: de hang naar eer. Maatschappelijk aanzien en succes zijn zelden door iemand versmaad.

De calvinisten wisten ze volgens Max Weber zelfs op ingenieuze wijze met hun religieuze ijver te verbinden. Hoe geslaagder een mensenleven was, des te gevalliger moest dat wel zijn in de ogen van God.

Achteraf gezien was dat misschien de ontbrekende schakel tussen het middeleeuwse levensrad (van God naar God) en de trappen van het bestaan in Kleef, die letterlijk over de hemelpoort heen gaan maar er zelf niet binnenleiden. Om dan de onttakeling van de ouderdom nog met vertrouwen te kunnen dragen, moet je veel geloof hebben. De meesten van ons brengen dat niet meer op. Wij willen onze klaroenstoot nú - en hij moet blijven doorklinken tot we 'er geweest zijn'.

Daarvan afzien vraagt veel deemoed. Of misschien wel het omgekeerde: een onverwoestbaar zelfvertrouwen dat het zónder uitwendige eretekenen meent te kunnen stellen. En soms komt het leven zelf tussenbeide en valt er niet veel meer te kiezen, op het gevaar af van catastrofe en burn-out.

Dan wordt het tijd om verstandig te zijn. Eerst zeggen sommige dierbaren het, daarna herhalen omstanders het met bewondering. Zo moet het Van Basten zijn vergaan; zo verging het ook mij. 'Moedig'. Ik heb het de afgelopen weken veelvuldig gehoord.

Maar ook dan eist het ongeloof zijn tol - niet met betrekking tot God maar met het oog op de loopbaanplanning: "Zou ík zoiets doen? Besef je wat je verliest?" Ik zie de twijfel en begrijp hem maar al te goed. Hij weerspiegelt wat ik ook in mijzelf niet kan miskennen.

Ger Groot (1954) was hoogleraar filosofie en literatuur aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij is als columnist verbonden aan deze krant.

Oorwerkte predikante

'n Boeiende artikel in vandag se Trouw: dit klink bekend. Maar daar is in die kommentare nogal hoogs interessante opmerkings. Hier is dit artikel: 

"Ik wil mijn vader terug", schreef een anonieme domineesdochter vorige week in het Reformatorisch Dagblad. Haar 'noodkreet' over de werkdruk van dominees raakt bij orthodoxe protestanten een gevoelige snaar.

•  

  Het is moeilijk om te snijden in zijn werkzaamheden als er te weinig mensen in de gemeente zijn die het werk willen doen

"Ik wil hem terug. Míjn vader, niet de man tegen wie de hele gemeente opkijkt. Mijn vrolijke, ontspannen vader, zoals hij is op vakantie." Kent u een werkkring waarin 'de relatie met je vrouw ernstig op de proef wordt gesteld?, vroeg de dochter zich in een opiniestuk af. "Een werkkring waarin je kinderen regelmatig moeten verhuizen en je sporadisch tijd hebt voor je eigen hobby's?"

In tegenstelling tot veel collega's uit 'lichtere' kerkverbanden preken orthodox-protestantse dominees doorgaans voor volle kerken. Na de dienst op zondagochtend maken ze zich op voor de tweede preekbeurt, die op zondagmiddag. Preken duren niet twintig minuten, eerder een uur.

Doordeweeks geven ze catechisatie, bezoeken ze gemeenteleden en besturen ze de kerk. Thuis worden ze geacht het hoofd van het gezin te zijn: verantwoordelijk voor de opvoeding en een betrokken vader voor hun kinderschare. Rollen die hoog in aanzien staan en die orthodoxen uiterst serieus nemen.

'Dominee kan niet snel terugvallen op gemeenteleden'
De dubbele verwachting - Gods geestelijke roeping vervullen én het gezin leiden - is te veel gevraagd, verzucht de dochter in haar relaas. Doordeweeks komen predikanten aan die huiselijke bezigheden zelden toe. Als hij niet in de weer is met pastorale zorg, dan bereidt hij zich wel voor op een bruiloft, begrafenis of doopdienst.

Deels is dat een onvermijdelijk kwaad, maar de briefschrijfster ziet ook een rol weggelegd voor gemeenteleden. "Vooral voor een pastoraal ingestelde herder is het moeilijk om te snijden in zijn werkzaamheden als er te weinig mensen in de gemeente zijn die het werk willen doen."

Ze is duidelijk niet de enige die zich zorgen maakt over de werkdruk van orthodoxe predikanten, schrijft het Reformatorisch Dagblad. Op de site van de krant werd het artikel al '14 duizend keer aangeklikt' en regent het reacties. Laten we onze dominees erop aanspreken als ze hun gezin uit het oog verliezen, klinkt het in de reactiekolommen. Een ander oppert dat kerkgemeenten moeten worden opgesplitst, zodat het domineeswerk te overzien blijft.

•  

  In de loop der tijd is de gewoonte ontstaan om de predikant met veel meer taken te belasten

'Verwachtingen zijn onrealistisch'
Dominees zijn nu manusjes-van-alles, meent ook Henk Schaafsma van het Steunpunt Kerkenwerk in een eigen opiniestuk. Kerken moeten zich afvragen of ze telkens de predikant moeten laten opdraven als er iets te regelen valt. De verwachtingen van gemeenteleden zijn 'onterecht en onrealistisch', vindt hij.

"De uitoefening van het ambt van herder en leraar dient vooral tot uiting te komen in prediking, onderricht, pastoraat en leidinggevende taken in kerk en koninkrijk. In de loop der tijd is de gewoonte ontstaan om de predikant met veel meer taken te belasten."

Hij krijgt bijval van René Erwich, lector geestelijk leiderschap aan de Christelijke Hogeschool Ede. Volgens hem moet de predikant minder zelf doen en meer een 'interpreterende gids' worden. Of reformatorische dominees daarop zitten te wachten is de vraag. Maar een onderzoek van Trouw en de Protestantse Kerk in Nederland (waartoe een deel van de refo-predikanten toe behoort) toont in ieder geval aan dat ze preken en voorgaan in diensten zien als hun kerntaak. Dat doen ze bovendien het liefste.

'Pa, hebt u wel echt aandacht voor mij?'
De discussie inspireerde een andere domineesdochter al tot een kritische reactie. Zij vindt dat dochters hun vader erop moeten aanspreken als die voortdurend van de catechisatie naar de kerkeraadsvergadering holt. ""Pa, hebt u wel echt aandacht voor mij?", zouden zoon en dochter moeten vragen.

Maar, zo vindt ze, moeder en kinderen moeten zich ook bij de zware last van de roeping durven neerleggen. "Het feit dat de Heere iemand speciaal roept in Zijn dienst heeft gevolgen voor zijn privé-omstandigheden, en dan met name voor zijn vrouw. Zij deelt volledig in de roeping van haar man. Als ze dat niet kan accepteren, zal ze hem een sta-in-de-weg zijn."


5 reacties

Peter Gortworst Het mag dan een roeping zijn, het is ook gewoon een beroep. De kerkenraad als werkgever moet er op toezien dat het de werknemer goed behandeld. Het is geen 9 tot 5 baan maar recht op vrije tijd heeft een voorganger/ster wel degelijk. Het is niet vanzelfsprekend/wenselijk een voorganger/ster aan het hoofd van bijna alles te hebben. Een mondige gemeente met capabele leden kan/moet heel veel doen zonder de aanwezigheid van de predikant/e Prediking en pastoraat zijn kerntaken. Al het andere niet.

23/09/14 15:24

Beledigend? Ongepast? Meld het ons.

B0ssie In pkn gemeentes, blinkt meer dan de helft van de leden uit, in passiviteit. Een ander moet het maar doen. Of het nu gaat om het leiden van jeugdwerk, of bezoeken van ouderen, geen tijd of zin. Nog te lamlendig om een uurtje eerder te komen om de koffie aan te zetten. Dan ben je als ' herder' mooi in de aap gelogeerd.

23/09/14 15:13

Beledigend? Ongepast? Meld het ons.

RogerWilco Als een predikantszoon van een minder orthodoxe richting herken ik dit toch ook grotendeels. De oorzaak zit in een aantal zaken: . 1. Predikanten hebben geen weekend en werken vaak 'savonds. Zij werken wanneer anderen vrij zijn. . 2. De enige professional in een vrijwilligers organisatie. Dirigenten hebben hier ook last van. . 3. Net als dokters zijn ze op afroep beschikbaar. Waar het bij artsen steeds meer gebruikelijk is om dit te rouleren, is dat voor dominees lastiger. Ze hebben alt

23/09/14 14:56

Beledigend? Ongepast? Meld het ons.

z. bakker "De uitoefening van het ambt van herder en leraar dient vooral tot uiting te komen in prediking, onderricht, pastoraat en leidinggevende taken in kerk en koninkrijk. In de loop der tijd is de gewoonte ontstaan om de predikant met veel meer taken te belasten." . Welke taken zijn er dan nog meer? Onder de genoemde taken valt al zo ongeveer alles wat er in een gemeente te doen is.

23/09/14 13:42

Beledigend? Ongepast? Meld het ons.

bernhardt Roeping? Tegenwoordig heet dat; workaholism.

Roepende hart

Die lewensweg begin wanneer die hart, gevul met verlange, roep na God. 

Ek wil sing...

Ek wil sing van die liefde.

Veral op 'n dag soos vandag, met die nuus van die derde onthoofding van 'n onskuldige mens: 

Onvoorstelbaar die beelde van die haat-moord op iemand wat, gedryf deur die liefde, sy lewe in diens van ander gestel het.

Gevoelens van skok, verontwaardiging en weerwraak woed in 'n mens.

Veral nou, in sulke tye, moet 'n mens kan bly sing oor die liefde.

Want kyk wat gebeur met mense wie se lewens deur haat verswart word. 

Trots, beskeie, maar veral by God

Trots is 'n tema wat nie baie bedink word nie. 

Maar wie ken nie die onvergeetlike woorde in die Boek nie: 

Kragtens die genade wat aan my gegee is, sê ek vir elkeen van julle: Moenie van jouself meer dink as wat jy behoort te dink nie. Nee, lê jou liewer daarop toe om beskeie te wees in ooreenstemming met die maat van geloof wat God aan elkeen toebedeel het.

C.S. Lewis het 'n indrukwekkende stuk hieroor geskryf, soos hierdie skakel uitwys:

https://erikbuys.wordpress.com/2014/08/14/c-s-lewis-account-of-mimetic-desire/

Ek is altyd katvoet vir moralisering: Té maklik leer die leermeester: Moenie trots wees nie, terwyl trots, ironies genoeg, dikwels fyn in moralisme weggesteek word. 

Die leermeester leer "trots" vir sy leerlinge sy groot wysheid om nie trots te wees nie, maar in daardie leer-aktiwiteit sit dikwels beterweterigheid en gebrek aan die endemiese karakter van trots goed weggesteek.

Trots is die oersonde: hoe kan God dan die kennis van "ons" weerhou - asof "ons" nie goed genoeg is nie, is daar al in die tuin gedink.

En in die tempel het die vroom een met God gepraat oor homself, trots oor sy uistyg bo die tollenaar langs hom.

Daarom is dit miskien nuttig om nie net soos Lewis vanuit 'n morele hoek na trots te kyk nie. 

Daar kan goed nagedink word oor wat die mistiek 'n mens oor trots sê: 'n kernelement van die mistiek is die ervaring van God se teenwoordigheid, wat só oorweldigend inspirerend is in sy volheid, dat dit 'n mens bewus maak van eie beperktheid, selfs feilbaarheid. 

"Ek is 'n man van onrein lippe," roep die beroemde, geseënde profeet, gelees oor baie eeue deur soveel mense, uit (Jes.6:5). Daar is nie sprake van eie wysheid, verdienste om deur 'n visioen so uitsonderlik uitgekies te word met 'n Goddelike wysheid en insig nie. Inteendeel.

Die veiligheid en goedheid om by God te wees, sê die mistiek, bring 'n insig in eie nietigheid, eie kleinheid. 

Dit maak 'n mens beskeie oor wie jy is, 'n skepsel, in die lewe geroep en tot lewe nuugemaak deur die Skepper.

Ek leef nie meer nie, roep Paulus dankbaar, in Galasiërs 2 uit. Christus leef in my. Die Volheid gun, gelukkig, geen plek vir die trotse self nie.

Dus: die jag op trotsheid kan van 'n mens 'n morele dwangmeester maak as dit té maklik en te slim gebeur. 

Die verlange na beskeidenheid is goed, en kan 'n mens op die soektog na 'n volwasser, opofferende lewe laat vertrek. Dit is nie 'n slegte begeerte na 'n goeie lewe nie.

Maar hoe om die beskeidenheid te ervaar, dan? Eg, van binne uit? Spontaan, sonder spog en uithang? Wanneer word dit 'n ervaring wat van binne uit 'n mens se lewe volmaak en nie 'n straftog tot morele blinkerigheid raak nie?

Wees beskeie, skryf Paulus in Romeine 12:3. En roep dadelik sy lesers op: Nee, lê jou liewer daarop toe om beskeie te wees in ooreenstemming met die maat van geloof wat God aan elkeen toebedeel het

Jy is beskeie as jy aan jouself in terme van geloof bedink. Jy het geloof ontvang, geseënde mens. Maar God, ryk aan genade, gee geloof aan alle mense. Niemand het meer en groter aansprake en statusse as ander mense nie.

Wat dus veral saak maak, is God, die Goeie wat bly gee.

Aldus praat Paulus oor beskeidenheid. 

Wie op die manier sy hart en denke op God rig, is beskeie. Hy ontvang maar net dankbaar alles wat goed en mooi is. En dit gebeur saam met alle mense. Een groot, groep van begenadigdes wat hulle status ontvang, van buite af. 

Beskeidenheid begin waar 'n mens jou gedagtes op God rig. Daar begin 'n mens jou trots in jou sak steek.

Die stilte oor die massamoorde op Christene

Daar is in gister se New York times 'n belangrike artikel van 'n prominente Joodse leiersfiguur wat vra waarom mense oor die wêreld niks sê oor die massamoorde wat nou in Naby-Oosterse lande aan die gang is nie.

Dit is skrikwekkend om te sien wat daar gebeur.

Ewe boeiend is sy opmerkings oor die gemeenskaplike band tussen Jode en Christene.

Hier is 'n skakel na die artikel:

http://www.nytimes.com/2014/08/20/opinion/ronald-lauder-who-will-stand-up-for-the-christians.html?emc=edit_th_20140820&nl=todaysheadlines&nlid=55992893&_r=0

Sensitiewe lesers moet hulle staal

Gister se artikel wat ek oorgeneem het, het gegaan oor verdraagsaamheid, geskryf deur Mikkers. Dit wys vooruit na sy nuwe boek oor 'n spiritualiteit van verdraagsaamheid wat binnekort verskyn.

Maar as 'n mens nou wil weet hoe dink mense oor sulke inhoud, moet jy absoluut nie die reaksies op die artikel misloop nie.

Die reaksies wys hoe verdraagsaamheid in Nederland 'n skelwoord geword het in die lig van die hoë emosies rondom buitelanders (allogtone) wat na die land vlug of daar werk.

Uiteindelik besef ek: hoe futiel so 'n artikel ook lyk in die lig van die reaksies, is dit terselfdertyd juis ook 'n teken van hoe nodig so 'n skrywe geword het.

Die parallelle met ons land, deurtrek met xenofobie en tot die dood toe siek aan onderlinge nydigheid van groepe teenoor mekaar, is duidelik.

Die een wat hieroor skryf of hieroor preek, stel hom- of haarself bloot. Maar blootstel lê tog aan die hart van die evangelie: immers word die evangelie tydens 'n kruisweg gepreek. Hier moet die getuie oor weerloosheid voor die tyd weet: die boodskap gaan die vere laat waai.

Hier is die reaksies:  Waarskuwing: sensitiewe lesers moet hulle staal

eVox
Alles overziende zeg ik: laat mij maar begaan. Ik zoek het zelf wel uit en als het zo uitkomt tolereer ik geen tolerantie, maar vertel me niet hoe ik moet leven.

19/08/14 09:21

Beledigend? Ongepast? Meld het ons.

Jee Verdraagzaamheid is een schone zaak, maar die moet wel van twee kanten komen, toch?

19/08/14 08:48

Beledigend? Ongepast? Meld het ons.

Marc-uit-Delft Twee grote fouten: . 1. Tom houd geen rekening met groepen in de samenleving die zich collectief vinden in een identiteit die strijdt met alle andere, ook individuele, identiteiten. . 2. Tom houd geen rekening met de verantwoordelijken binnen de autochtone samenleving die willens en wetens de eenheid die er was hebben vernietigd. . 3. Geen van beide groepen worden door Tom ter verantwoording geroepen: 1. Waar zijn jullie mee bezig? 2. Wat hebben jullie gedaan?

19/08/14 08:41

Beledigend? Ongepast? Meld het ons.

aureool Het zal NOOIT lukken. Waarom niet? Zo zit de natuur niet in elkaar. Als je met oppervlakkige blik rond je heen kijkt is alles mooi en in balans. Bestudeer je de boel wat intenser dan zie je voornamelijk strijd. Van het kleinste beestje dat je met het blote oog kunt zien tot de grootste haai. Apen strijden en manipuleren de hele dag. Mensen doen precies hetzelfde. Wetenschappers doen ook zo. Bestrijden elkaar met boeken enz. Dominee's leggen hun geloof op individuele manier uit .

19/08/14 08:35

Beledigend? Ongepast? Meld het ons.

jacobse Een opeenstapeling van halfzachte reli-vaagheden. Ik krijg er op de vroege mogen ontzettend veel jeuk van....

19/08/14 08:25

Beledigend? Ongepast? Meld het ons.

svdwal Dit recept werkt alleen als de ander hetzelfde recept volgt, omdat het een typisch Christelijk recept is. Als de ander een heel ander recept volgt loop je rond met een bordje "exploiteer mij".

19/08/14 04:35

Beledigend? Ongepast? Meld het ons.

Benedict Broere Ik wil een wereld met minder, minder, minder: onthoofden, genitale verminking, groepsverkrachting, pedoslavernij, vrouwen verminken met zoutzuur, elke dag slaan van vrouwen, vrouwen uitschelden voor Hoerrrr, vrouwen als huisvee, geschreeuw voor afschaffing van democratie en moderne rechtsstaat en mensenrechten, stilzwijgende toestemming bij genociden, enzovoort. Daar wil ik allemaal minder, minder, minder van.

19/08/14 02:48

Beledigend? Ongepast? Meld het ons.

Bukko Verdraagzaamheid is erg mooi, maar er gaat ook een element van lafheid achter schuil. Verdraagzaamheid heeft grenzen. Evenals tolerantie, wat veel op verdraagzaamheid lijkt. Ofwel, het is mooi als iemand er principes op na houdt, maar als je dreigt te worden ponthoofd, is het verstandig de principes even te laten rusten.

19/08/14 01:48

Beledigend? Ongepast? Meld het ons.

boris-Haarlem Dit übervage stukje gelezen hebbende begrijp ik nu nog beter dat ik in de huidige christelijke kerken niets te zoeken of te vinden heb.

19/08/14 00:05

Beledigend? Ongepast? Meld het ons.

Angélica de Sancé Vervreemding toelaten kan als de vreemden ons accepteren. Daar valt of staat het hele gebeuren mee. Ooit last gehad van Vietnamese bootvluchtelingen, joden, hindoes of boeddhisten in NL? Filippijnse katholieken misschien? Maar zodra de vreemdelingen intolerant zijn, zich superieur achten, zich niet willen aanpassen, discrimineren en allerlei eisen gaan stellen aan de oorspronkelijke bewoners, gaat het heel erg mis! De wereld op zijn kop! De meerderheid moet zich dan aanpassen voor de lieve vrede

18/08/14 22:54

Beledigend? Ongepast? Meld het ons.

Poldi Tolerantie en zelfrelativering is totaal doorgeslagen en de wrange vruchten proeven we daarvan. Het is juist tijd dat we onze eigen grenzen (moreel, juridisch, staatsrechtelijk etc.) nog eens goed doornemen en vooral zorgen dat deze nageleefd worden. . Is toch te gek voor woorden dat we tegenwoordig allerlei enclaves hebben in Nederland, waar zelfs de Nederlandse vlag wordt gezien als een "provocatie" en zwarte piet geleidelijk moet worden ontzwart en ontknecht.

18/08/14 22:28

Beledigend? Ongepast? Meld het ons.

Sisyphus Lacht De gevolgen van het tolereren van intolerantie, van verdraagzaamheid? Hebben we de laatste tijd kunnen zien tijdens een aantal demonstraties in Den Haag. Lui die menen dat ze met hakenkruizen op spandoelen en 'dood aan de Joden' scanderen slechts hun recht op vrijheid van meningsuiting uitoefenen. En ambtenaren in sleutelposities die menen dat ze via Twitter en persconferenties idiote complottheorien kunnen verspreiden. Met stilzwijgende instemming van een groot deel van hun geestverwanten.

18/08/14 22:19

Beledigend? Ongepast? Meld het ons.

Verdraagsaamheid

Watter leersame artikel wat vandag in Trouw verskyn! Veelseggend dat Mikkers se boektitel heet:  'Het voelt echt goed. Spiritualiteit van de verdraagzaamheid'. 'n Mens kan sien dit is gekontempleerde inhoud wat hier aan die orde is.

Lekker lees!

Tijdens de uitslagenavond van de gemeenteraadsverkiezingen in maart werd in een café in Den Haag 'Minder, minder, minder' gescandeerd, als antwoord op de vraag of men meer of minder Marokkanen in Nederland wilde. Dit voorval zorgde alom voor ophef.

Een dag later werd ik gebeld of ik wilde meedenken over de opzet van een landelijke kerkdienst, waarin de gezamenlijke kerken een lans zouden breken voor verdraagzaamheid. Voor meer, meer, meer, zeg maar. Natuurlijk wilde ik meedenken, maar ik plaatste ook kanttekeningen: Ik vind de sfeer die nu ontstaat - 'met z'n allen tegen een' - net zo griezelig als 'Wij willen minder' scanderen in een café. Ik breng verdraagzaamheid in verband met inclusief denken, bruggen bouwen, niet oordelen, met ruimte voor pluriformiteit zonder je te verschansen in je eigen groep. Durven we elkaar daarop aan te spreken?

Hoe kunnen we onze onverdraagzaamheid aan banden leggen en onszelf op z'n minst openstellen voor de mensheid als geheel? In de loop der jaren ben ik tot een aantal gedachten gekomen die me helpen om mijn eigen onverdraagzaamheid te beteugelen. Het zijn inzichten waarmee ik mezelf soms tot de orde roep.

1: De verbinding aangaan
Verdraagzaamheid gaat over dat wat anders is in het bestaan van een ander, maar ook over dat wat anders is in je eigen leven. Verdraagzaamheid is een kwaliteit die je kan helpen om deze situaties uit te houden. Dat is van levensbelang, want het perfecte leven bestaat niet. Het hoort bij het leven dat we ziek kunnen worden, dat we doodgaan, dat ongeluk ons treft. Het leven is in essentie oneerlijk. De porties geluk en verdriet zijn niet gelijk verdeeld.

Dat is de bittere realiteit, en een volwassen geestelijke levenshouding houdt daar rekening mee. Het andere dringt zich altijd op. Niet alleen in de vorm van de ander die anders is of van het heilige dat ons wil troosten, maar ook in de vorm van gebeurtenissen die je niet wenst, waar je eigenlijk bang voor bent of die je bedreigen. Natuurlijk zijn dit soort gebeurtenissen verstorend. Tegelijkertijd horen ze wel bij het leven. We moeten ons er dus wel toe verhouden. De vraag is alleen: hoe? Vormen ze een uitdaging? Of een bedreiging?

In elk geval dienen we ongelukkige of moeilijke perioden in ons leven niet te zien als lastig oponthoud, als een periode die er eigenlijk niet bij hoort. Het hoort bij ieders levensopdracht om de verbinding tussen moeilijke en gelukkige tijden te blijven maken en beide een plaats toe te kennen in je levensverhaal.

•  

  Ik maak me nu al druk over de vraag hoe ik straks de dood van mijn moeder op Facebook moet melden

2: Zien waarin we gelijk zijn
Onze tijd kenmerkt zich door een afkeer van uniformiteit. Op Koningsdag of tijdens een voetbalkampioenschap willen we allemaal in het oranje, maar verder geldt: 'We're all individuals' (zoals de menigte scandeerde in de film 'Life of Brian'). Al kun je je afvragen of we onszelf niet voor de gek houden als onze uniciteit niet verder gaat dan het customizen van je eigen Ikea-bankstel. In godsdiensten - denk aan een boeddhistisch klooster waar alle monniken er hetzelfde uitzien - gaat het er niet om jezelf te onderscheiden, maar om die zaken te benadrukken waarin wij mensen nu juist gelijk zijn. Daarin zoekt men de verbinding. Verbinding is gebaat bij herkenning. En waarom ook niet? We verlangen allemaal naar een veilige plaats, naar eten en drinken en een zekere mate van comfort. Wij zijn allen gelukzoekers. We delen allemaal de ervaring dat we ooit geboren zijn en dat we ooit zullen sterven.

Niemand vormt daarop de gelukkige uitzondering. En dat is maar goed ook, want we kunnen dus ook van elkaar leren hoe we omgaan met de grenzen van tijd, cultuur en godsdienst. Datgene waarin wij gelijk zijn is geen bedreiging van onze uniciteit, maar helpt ons om ons juist als individu staande te houden.

3: Ervaring toetsen aan geloofsdoctrine
Het is niet zo dat ik persoonlijke ervaringen in de ban wil doen; maar we kunnen een spade dieper graven als we onze ervaringen niet op zichzelf laten staan. We kunnen ons laten troosten en inspireren, als we ontdekken dat er andere mensen zijn geweest en zullen komen die net als wij met hun leven in het reine moesten komen.

Eeuwenlang heeft de godsdienstige doctrine als vindplaats van geloof prima gefunctioneerd. Het getuigt van minachting om die gedachten, die mensen door de eeuwen heen hebben geformuleerd om het lijden te kunnen uithouden, in een ommezwaai af te serveren. Er is volgens mij ook behoefte aan een groter verhaal. In een bijeenkomst over godsdienst in onze tijd verwoordde een twintiger zijn gemis van het grote verhaal heel treffend. Hij zei: 'Ik maak me nu al druk over de vraag hoe ik straks de dood van mijn moeder op Facebook moet melden'.

Wanneer we onze persoonlijke ervaringen - als eigentijdse vindplaats van geloof - verbinden met de uit onze publieke ruimte verbannen geloofsdoctrine, kunnen we onze ervaringen in een groter verband plaatsen. Dit kan ons helpen om ervaringen te begrijpen en te interpreteren.

Dit is ook waar de remonstrantse hoogleraar theologie Christa Anbeek voor pleitte bij haar aantreden in 2013. In plaats van religieuze dogma's af te serveren en ze allemaal te duiden als onderdrukkende bedenkels van theologen, zouden we ook beter kunnen kijken naar de achterliggende ervaringen waar die religieuze formules naar verwijzen. Want een geloofsdoctrine is niets anders dan een geheel aan gestolde ervaringen. We zijn niet de eersten die de raadsels van het leven moeten verduren, die ziek worden, die sterven en die dit willen duiden. Een geloofsdoctrine bevat aanwijzingen om je staande te houden in de toekomst.

•  

  Zelfrelativering houdt allereerst in dat we de wetenschap niet al te snel op een voetstuk plaatsen

4: Onszelf relativeren
We zijn niet het middelpunt van het heelal. Langzaam maar zeker dringt dit tot ons door, ook al doen snelle technologische ontwikkelingen ons soms het tegenovergestelde geloven en leven veel mensen nog vanuit de idee dat de mens de kroon op de schepping is en alles kan doorgronden. Ik waag het te betwijfelen.

Zelfrelativering houdt allereerst in dat we de wetenschap niet al te snel op een voetstuk plaatsen. Juist thema's die in godsdiensten worden uitgewerkt, heeft de wetenschap nog niet kunnen doorgronden. Denk aan het bewustzijn of de betekenis van het leven. Die moeten nog 'ontdekt' worden. Net als godsdienst is ook wetenschap niet van smetten vrij.

De twintigste eeuw heeft laten zien dat wetenschap net als godsdienst kan perverteren en immoreel kan worden - denk maar aan de rassentheorieën en afschuwelijke experimenten op mensen in nazi-Duitsland. Zelfrelativering houdt ook in dat we het onderscheid tussen mens en dier opnieuw doordenken. De mens op de top van de piramide is misschien logisch wanneer je het bijbelboek Genesis als uitgangspunt neemt, maar het is vreemd als je de inzichten van Darwin en latere DNA-ontdekkingen serieus neemt.

Een tegenbeweging is inmiddels in gang gezet. Vanuit een hele andere scheppingsgedachte zijn er ook pleidooien voor dierenrechten te horen. Er zijn ook geluiden te vernemen - bijvoorbeeld bij politici die een groene en duurzame politiek bepleiten - waarin de eenheid van alles wat op aarde leeft en lijdt wordt benadrukt. Maar zelfrelativering is meer dan een herordening van onze gedachten en denkbeelden. Het betekent ook dat we soms geduld moeten leren opbrengen.

Geduld wil zeggen dat je je overgeeft aan krachten buiten jou om en die het werk laat doen. Erop vertrouwen dat wachten soms ook tot een nieuwe vruchtbare situatie kan leiden.

5: De vervreemding toelaten
'Ik ben mezelf niet en al die jaren nooit geweest', zongen kleinkunstenaars Acda en De Munnik getergd. De dichteres Vasalis dichtte ooit: 'Diep van mijn zang en van mijzelf vervreemd hoor ik in twijfel niets dan toon na toon...'. Hoe weet je dat je een vreemde bent in je leven? Vasalis verwijst naar een innerlijke melodie waarmee je niet meer in verbinding staat. Bij Acda en De Munnik is de verbinding met het gezang in jezelf 'niet of nooit geweest'. Ik pleit voor vervreemding, voor luisteren naar woorden die je niet direct raken, voor het uithouden van situaties waarover je geen controle hebt. Waarom? Omdat je zo oog krijgt voor die aspecten van het leven die niet direct je eigen ik bevestigen, maar je op een nieuw spoor zetten. Omgaan met mensen bij wie ik niet mezelf kan zijn, blijven als het gevoel is verdwenen, niet geraakt worden: dit is voor mij soms ook het doorgangsgebied naar vernieuwing.

Theoloog Tom Mikkers (1969) is algemeen secretaris van de Remonstrantse Broederschap. Dit is een fragment uit zijn boek 'Het voelt echt goed. Spiritualiteit van de verdraagzaamheid' dat op 10 september verschijnt.

Hoe om met sokker-manie saam te leef...

Sokker-koors loop hoog.

Só hoog dat Trouw vanoggend 'n artikel publiseer wat voetbal-liefhebbers en minder geesdriftiges te help om met mekaar oor die weg te kom.

Lees die tips hier

http://www.trouw.nl/tr/nl/31180/WK2014/article/detail/3684534/2014/07/05/Voetballiefhebbers-en--haters-probeer-elkaar-niet-te-bekeren.dhtml?utm_source=dailynewsletter&utm_medium=email&utm_campaign=20140705

Hier is 'n aanhaling daaruit:

De collectiviteit, de begeestering, de verbroedering, de symbolen waarmee fans zich tooien, de uitzinnige decoraties van straten en cafés doen mij vooral aan carnaval denken - in oorsprong natuurlijk ook een ritueel dat aan religie is gerelateerd, enfin de cirkel is rond, net als de bal.

Wat voor diepzinnige analyses er ook op losgelaten kunnen worden, vast staat in ieder geval dat voetbal een feestje is, waaraan heel veel mensen heel veel plezier beleven. Stichting Kijkonderzoek becijferde dat in Nederland 600.000 voetbalhaters rondlopen: personen die sinds het begin van het toernooi minder dan vijf minuten van de wedstrijden en voor- en nabeschouwingen hebben gezien. Alle anderen zijn gegrepen door de voetbalkoorts. Zo werd ik tot mijn ontsteltenis ontmaskerd als 'voetbalhater'.

Maar dat ben ik helemaal niet! Toegegeven, ik heb minder dan vijf minuten gekeken, ik had andere dingen te doen, maar dat betekent niet dat ik voetbal haat. Ook de randverschijnselen, de oranje parafernalia in de supermarkten, de vlaggetjes, de geschminkte, carnavalesk uitgedoste fans, de hossende meutes, het gejuich dat op gezette tijden weerklinkt in de achtertuinen haat ik niet. Waarom zou ik? Het is een sport, het is een spelletje!

Er is geen enkele reden te bedenken waarom het land verdeeld zou moeten worden in twee kampen die de pest aan elkaar hebben: een enorme groep van voetballiefhebbers en een minuscuul groepje voetbalhaters. 

Duiwel-uitdrywing

In vandag se Trouw is daar die volgende berig oor die Vatikaan se houding oor duiwel-uitdrywing. Veral insiggewend is die kulturele verskille tussen katolieke lande in Suid-Amerika en Wes-Europa oor die zaak.

Ze bestaat al sinds 1994, maar nu pas geeft het Vaticaan de Internationale Vereniging van Exorcisten officiële status. Is de vraag naar duiveluitdrijvers plots gestegen?

De erkenning werd woensdag bekendgemaakt in l'Osservatore Romano, de quasi-officiële krant van het Vaticaan. De vereniging is het geesteskind van, onder meer, de bekende Italiaanse exorcist-priester Gabriele Amorth. Hij streeft al enkele decennia naar meer erkenning van 'demonische bezetenheid' en andere duivelgerelateerde problemen.

De enkele honderden leden van de vereniging zijn opgeleid om gelovigen van zulke problemen af te helpen - door gebed, handoplegging en natuurlijk de werking van de Heilige Geest. Eens in de twee jaar komen ze samen in Rome.

Met de erkenning is het exorcisme terug van nooit weggeweest, meent Paul van Geest. "Duiveluitdrijving is al eeuwen onderdeel van het katholicisme, maar Rome spreekt er nu nog weinig over." Dat is volgens de kerkhistoricus van de Tilburg University en de Vrije Universiteit een bewuste keuze: "De kerk wil voorkomen dat ze als magisch te boek komt te staan."

Wordt exorcisme nu nog wel uitgeoefend?
Van Geest: "Absoluut. Tot het Tweede Vaticaanse Concilie, een halve eeuw geleden, was duiveluitdrijving een vast onderdeel van de priesteropleiding. Alle priesters ouder dan 70 mogen zich dus exorcist noemen. Inmiddels heeft ieder bisdom één vaste exorcist. Zijn identiteit wordt niet bekendgemaakt: als je meent dat iemand problemen heeft die niet psychiatrisch van aard zijn, kun je als gelovige je bisdom bellen en een afspraak met een exorcist aanvragen."

"Inderdaad, dat is een beetje geheimzinnig. Rome heeft er bewust voor gekozen: vanwege haar imago, maar ook om te voorkomen dat je verkeerde types aantrekt."

Waarom verleent het Vaticaan de vereniging juist nu officiële status?
"Daar doet Rome geen mededelingen over, maar ik vermoed dat paus Franciscus erachter zit. Hij heeft in interviews al eens gezegd dat hij in de persoonlijke macht van de duivel gelooft. Die overtuiging klinkt in zijn woorden vaker door. In Latijns-Amerika is het idee sowieso een veel nadrukkelijker onderdeel van het katholicisme."

• 
  © corriere.it.
  De paus ontfermde zich vorig jaar na de Pinkstermis over een zieke jongen. Dat was geen exorcisme, meent Van Geest.

Volgens sommigen heeft de paus al publiekelijk een duivel uitgedreven.
"Vorig jaar legde hij na de Pinkstermis een zieke jongen de handen op. Inderdaad, dat jongetje begon te schudden, net als dat bij een duiveluitdrijving vaak gebeurt. Het Vaticaan ontkende dat het exorcisme was, en volgens mij heeft het daar helemaal gelijk in. Een duiveluitdrijving doe je niet spontaan. Je moet eerst precies weten wat iemands problemen zijn en een psychiatrisch rapport lezen. Wat Franciscus deed was een gewone handoplegging en een gebed."

Toch hoorden we paus Benedictus nooit over exorcisme.
"Hij was er veel minder expliciet over. Benedictus erkent dat er machten zijn die de slechtheid van het individu te boven gaan, maar hield het abstract. Franciscus is geen strikte academicus."

Gaat de kerk nu meer over dit onderwerp spreken?
"Ik verwacht van niet. Waarschijnlijk wil het Vaticaan exorcisme vooral uit de marges halen en meer aan het oppervlak brengen. Dat past ook in Franciscus' streven naar meer openheid."

"Wat betreft de Nederlandse kerk: die legt veel meer nadruk op de vreugde van het evangelie. Dat zal zo blijven. Exorcisme is vooral populair op het zuidelijk halfrond en in gebieden als zuid-Italië en Polen. Aan de andere kant: de vergaderingen van de Vereniging van Exorcisten krijgen nu een officieel karakter. De uitdrijvers van de Nederlandse bisdommen moeten daar ook naartoe, neem ik aan. Dan moeten ze dus uit de kast.

Die Amerikaanse Verlosser-Jesus

Die sokker tussen Amerika en België was sit-op-die-punt-van-die-stoel materiaal. 

In Amerika, waar sokker nie die nommer een sport was nie, was dit die tweede mees bekykte sportprogram van alle tye. Sulke sport roep ekstase by mense op.  

Dapper was die Amerikaanse span. Al kom België onbetwisbaar as die beste span uit die wedstryd. 

En, behalwe dat Amerikaners begin sokker-mal word, oorlaai hulle oordadiglik hul spelers met lofprysinge. 

En tereg. Goeie verloorders, dink ek. In lyn met 'n goeie sportgees. 

Die uitstaande speler, dink hulle, was Tim Howard wat sestien keer gekeer het dat die aanvallende Belge die rondebal in die net plant.

Sestien keer, terwyl Belge soos perdebye om hom saamgepak het. 

Dit is die beste prestasie onder doelwagters in die wêreldbeker-wedstryde tot dusver. 

Lekker om sulke bedrewenheid raak te sien. En om erkenning te gee. 

Howard is terstond, tong in die kies, as minister van verdediging deur 'n grapjas aangewys. 

Maar dit is die tweede tweet hier onder wat my oog vang, wat ook oorloop van intense gevoelens:  Tim Howard, sê dit, is die "Amerikaanse Jesus" 

Hy staan uit as verbete verlosser, wat ten alle koste keer dat 'n ramp toeslaan. 

Wys jou hoe sommige mense Jesus verstaan... En gee 'n nuwe kyk op sportmalheid.  

Hier is die tweede een: 

Woestyne

In my lêer kry ek die volgende stuk. Nou probeer ek die bron opspoor, wat ek nie aangeteken het nie. 

Meister Eckhart

En nou, omdat ons almal volmaaktheid nastrewe,
moet ons ophou om te kla voor God,
besef dat die aanloop God en hemel toe
in die self en in die stilte lê.

Een ding is nodig, Martha, vertel dit aan die susters,
en dit is die alleenloop deur die woestyne.
Die liefde is nie groter as dit wat jy daar sal vind nie -
al kon Paulus daaroor liries skryf vir die Grieke.
God is in jou. Van Hom staan niks apart nie
en as jy alleen is, is sy geselskap nader.
Afsondering is nodig, na aan die Niks en die Niet
waar God is. En, moet jou nie vermoei met op beur,
op na God nie. Hy sal wel af-kom na jou toe,
Hy streef ook na die mens, sy woonplek.

Gaan dus na die woestyne, maar moet nooit
die woestyn in jou hart dra nie.
Want woestyne groei totdat alles
stil en koud en dood is..

Lewensblydskap met of sonder gedans

Die wêreldbeker blink uit deur die baie doelskoppe wat spelers reeds geskiet het (136 in die eerste rondte).

En dan vier die manne grootliks.

Een vertel watter ekstase dit bring: ‘n mens weet nie altyd jy het die doel ingeskiet nie. Dit dring eers daarna tot jou deur. En dan, in so ‘n wêreldtoernooi, met al die drama van oordonderende lawaai deur die skare en met die wete van watter prestasie dit is, loop die adrenalien hoog.

Ongebreideld is die feesviering na so ‘n doel.

Iemand skryf in vandag se NYT hoe anders dit is as in die stywe, bedeesde Amerika en hoe verfrissend ‘n mens die spelers uit alle wêrelddele se passie in Suid-Amerika ervaar.

In Amerika moet jy nie te veel feesvier nie:

“Lyk asof jy dit al vantevore reggekry het”,  lui die berig.

Die Hollanders sal sê: Doen maar gewoon. Hulle kan net so styf soos Amerikaners en Afrikaners wees.

Ek dink onwillekeurig aan hoe ons gradedagplegtighede altyd verloop het: stil, stemmig, ordentlik, in orde en alles mooi beleef en ingetoë.

En toe kom die demokrasie en nuwe administrateurs van universiteite en die “nuwe” Suid-Afrika se gradeplegtighede met ouers wat jodel en opspring en hul kinders luidkeels besing.

Hoe verontwaardig was sommiges nie.

Kulturele verskille. Skryf die NYT: toe die bekende Amerikaanse sportster, Tim Duncan, vir die vyfde keer deel was van ‘n groot sport-oorwinning, het hy skaars geglimlag.

Dit is deel van die kultuur in daardie sportwêreld. Uitbundige vieringe is bietjie verdag. Trouens, die beheerliggaam van een sport beboet hulle spelers met R5000 as hulle te wild aangaan: dit word dan, volgens hulle sining, uitdagende gedrag en oordadige feesvierings.

Dit is reëls, skryf die artikel, wat die Puriteine sou waardeer.

Puriteine het nie ‘n goeie naam nie. En ‘n Puriteinse streep loop inderdaad sterk deur vele kulture in die Weste.

Hier is ‘n paragraaf uit die artikel:

The N.F.L. probably has the most celebrations in American sports, but the rule book discourages nearly all of them. It is considered excessive celebration if “two or more players engage in prolonged, excessive, premeditated or choreographed celebrations.” Individual players are strictly barred from “prolonged gyrations.”

Sommige van ons minder beheersdes sal van suurvye praat as hulle sulke reëls lees. Daar is ander leliker woorde vir mense wat nie in staat is om blydskap aan die lewe te hê nie.

Mense het immers ‘n groot behoefte aan blydskap.

Maar hoe nou? Lewensvreugde kan uitbundig beleef word. Met groot gestorm na ‘n doel, met danspassies van die span, met gebare van die speler aan sy geliefde en sy vrou.

Wat dit so interessant maak, is hoe die vreugde uitgedruk word. En dit is dan dat die dieper dinge na vore kom. Die Argentynse sokker-ikoon, Messi, suig na sy doelpunte aan sy duim ter erkenning van sy kinders. Ander spelers soen hulle ringvingers as erkenning van hulle vroue.

Uitbundige lewensvreugde, blydskap oor prestasie, maar ook ‘n interessante openbaring wat vir ‘n speler werklike belangrik is. Op een van jou blyste oomblikke, met een van jou topprestasies, neem jy jou familie saam met jou.

Dit is lewensvreugde wat oor jou kom in ‘n gevoel van blydskap, verbintenis met en liefde vir mense om jou en naby aan jou. Gedeelde vreugde. Gerig op ander, ‘n gawe van jou prestasie vir hulle wat vir jou belangrik is.

En tog, is dit ook weer ‘n vraag of uitbundigheid noodwendig vreugde wys. Neem maar hoe “stiller” die rugby in ons midde loop. En tog:  wat van die speler wat sierlik sy drie gaan druk – onnodig meters deur die lug duik om sy punte aan te teken? Dit is tog ‘n mooi, bedekte manier om die afronding te vier? Of die speler wat stil-weg ‘n vinger in die lug steek, erkentelik?

Lewensvreugde kan op baie maniere beleef word. Ook op  ‘n gradeplegtigheid waar daar nie gejodel word nie. Waar daar ‘n foto geneem word en in die sitkamer sy plekkie kry, of, die familie-ete daarna, of die sertifikaat teen die muur – netjies geraam…

Wat dus tel is dat ‘n mens daardie blydskap sal soek en beleef – hoe maak nie saak nie. Daardie innerlike, stil blydskap is immers durend. Die wete moet gesoek, verlang word: om alles met vreugde te ontvang: Soms miskien uitbundig, soms selfs met ‘n hartseer – maar altyd bewustelik beleef word oor die wonder van die lewe. 

Dit kan suiwer vreugde, puriteinse blydskap word…

Sokker en die lewenskuns...

Die Amerikaners is hoog opgetel met die wêreldbeker-sokker. Hulle span doen goed.

Hulle het vir Jürgen Klinsmann as afrigter aangestel. Hy was deel van die Duitse span wat die wêreldbeker in 1990 gewen het en, saam met die vroeëre Oos-Duitse span, die Europese beker.

Dus het hy ‘n indrukwekkende rekord as sokkerspeler. Hy word as een van die beste sokkerspelers ooit beskou.

Klinsmann het in 2006 sy merk as afrigter gemaak, toe sy Duitse span uitstekend gevaar het en derde geëindig het nadat hulle net-net in die semi-finaal in die laaste minute teen Italië verloor het.

Die Amerikaners ontleed nou elke woord van Klinsmann soos die reeks vorder: hulle wil byvoorbeeld nie hê hy, pure realistiese Duitser, moet sê dat ‘n mens nie juis moet verwag dat die Amerikaners die beker gaan wen nie. Klinsmann is versigtig: elke wedstryd het ‘n dinamiek van sy eie en dinge kan vir die beste span op ‘n dag net verkeerd loop. Boonop speel hulle teen die beste’s.

Maar dan is daar darem ook die ligte, makliker oomblikke wat sport in perspektief plaas.

Soos sokker bekender raak, raak voorheen totaal onbekende mense skielik super-bekend. Twee van hulle is twee ouerige, kaalkop-Britte wat in New York bly, ene Bennett en Davies, wat hulle self Mans in Blazers noem en op hulle podgooie ‘n piesang as mikrofoon vashou terwyl hulle allerhande witty kommentaar oor sokker lewer.

 Hulle praat meer oor sokker as kultuurverskynsel as oor sokker as ‘n sport, skryf die NYT vandag (sien die link hier onder).

‘n Mooi voorbeeld wat my bybly is hoe hulle oor Mexico se afrigter gesels. Die afrigter raak so opgewerk in totale ekstase as sy span punte aanteken, dat hy selfs sy spelers in ‘n omhelsing op die grond bestorm.

En toe die kommentaar oor die man se uitbundige, ekstatiese vreugde in sy sokker-hemel:

“There it is, more happiness than any Englishmen has felt in my entire generation,” Mr. Bennett said during a recent broadcast.

Sokker kan ons leer om te leef.

Hier is die skakel na die berig en 'n foto:

http://www.nytimes.com/2014/06/26/arts/television/men-in-blazers-a-whimsical-soccer-show-on-espn.html?hp&action=click&pgtype=Homepage&version=HpSumSmallMedia&module=second-column-region&region=top-news&WT.nav=top-news&_r=1