Roepende hart

Die lewensweg begin wanneer die hart, gevul met verlange, roep na God. 

Ek wil sing...

Ek wil sing van die liefde.

Veral op 'n dag soos vandag, met die nuus van die derde onthoofding van 'n onskuldige mens: 

Onvoorstelbaar die beelde van die haat-moord op iemand wat, gedryf deur die liefde, sy lewe in diens van ander gestel het.

Gevoelens van skok, verontwaardiging en weerwraak woed in 'n mens.

Veral nou, in sulke tye, moet 'n mens kan bly sing oor die liefde.

Want kyk wat gebeur met mense wie se lewens deur haat verswart word. 

Trots, beskeie, maar veral by God

Trots is 'n tema wat nie baie bedink word nie. 

Maar wie ken nie die onvergeetlike woorde in die Boek nie: 

Kragtens die genade wat aan my gegee is, sê ek vir elkeen van julle: Moenie van jouself meer dink as wat jy behoort te dink nie. Nee, lê jou liewer daarop toe om beskeie te wees in ooreenstemming met die maat van geloof wat God aan elkeen toebedeel het.

C.S. Lewis het 'n indrukwekkende stuk hieroor geskryf, soos hierdie skakel uitwys:

https://erikbuys.wordpress.com/2014/08/14/c-s-lewis-account-of-mimetic-desire/

Ek is altyd katvoet vir moralisering: Té maklik leer die leermeester: Moenie trots wees nie, terwyl trots, ironies genoeg, dikwels fyn in moralisme weggesteek word. 

Die leermeester leer "trots" vir sy leerlinge sy groot wysheid om nie trots te wees nie, maar in daardie leer-aktiwiteit sit dikwels beterweterigheid en gebrek aan die endemiese karakter van trots goed weggesteek.

Trots is die oersonde: hoe kan God dan die kennis van "ons" weerhou - asof "ons" nie goed genoeg is nie, is daar al in die tuin gedink.

En in die tempel het die vroom een met God gepraat oor homself, trots oor sy uistyg bo die tollenaar langs hom.

Daarom is dit miskien nuttig om nie net soos Lewis vanuit 'n morele hoek na trots te kyk nie. 

Daar kan goed nagedink word oor wat die mistiek 'n mens oor trots sê: 'n kernelement van die mistiek is die ervaring van God se teenwoordigheid, wat só oorweldigend inspirerend is in sy volheid, dat dit 'n mens bewus maak van eie beperktheid, selfs feilbaarheid. 

"Ek is 'n man van onrein lippe," roep die beroemde, geseënde profeet, gelees oor baie eeue deur soveel mense, uit (Jes.6:5). Daar is nie sprake van eie wysheid, verdienste om deur 'n visioen so uitsonderlik uitgekies te word met 'n Goddelike wysheid en insig nie. Inteendeel.

Die veiligheid en goedheid om by God te wees, sê die mistiek, bring 'n insig in eie nietigheid, eie kleinheid. 

Dit maak 'n mens beskeie oor wie jy is, 'n skepsel, in die lewe geroep en tot lewe nuugemaak deur die Skepper.

Ek leef nie meer nie, roep Paulus dankbaar, in Galasiërs 2 uit. Christus leef in my. Die Volheid gun, gelukkig, geen plek vir die trotse self nie.

Dus: die jag op trotsheid kan van 'n mens 'n morele dwangmeester maak as dit té maklik en te slim gebeur. 

Die verlange na beskeidenheid is goed, en kan 'n mens op die soektog na 'n volwasser, opofferende lewe laat vertrek. Dit is nie 'n slegte begeerte na 'n goeie lewe nie.

Maar hoe om die beskeidenheid te ervaar, dan? Eg, van binne uit? Spontaan, sonder spog en uithang? Wanneer word dit 'n ervaring wat van binne uit 'n mens se lewe volmaak en nie 'n straftog tot morele blinkerigheid raak nie?

Wees beskeie, skryf Paulus in Romeine 12:3. En roep dadelik sy lesers op: Nee, lê jou liewer daarop toe om beskeie te wees in ooreenstemming met die maat van geloof wat God aan elkeen toebedeel het

Jy is beskeie as jy aan jouself in terme van geloof bedink. Jy het geloof ontvang, geseënde mens. Maar God, ryk aan genade, gee geloof aan alle mense. Niemand het meer en groter aansprake en statusse as ander mense nie.

Wat dus veral saak maak, is God, die Goeie wat bly gee.

Aldus praat Paulus oor beskeidenheid. 

Wie op die manier sy hart en denke op God rig, is beskeie. Hy ontvang maar net dankbaar alles wat goed en mooi is. En dit gebeur saam met alle mense. Een groot, groep van begenadigdes wat hulle status ontvang, van buite af. 

Beskeidenheid begin waar 'n mens jou gedagtes op God rig. Daar begin 'n mens jou trots in jou sak steek.

Die stilte oor die massamoorde op Christene

Daar is in gister se New York times 'n belangrike artikel van 'n prominente Joodse leiersfiguur wat vra waarom mense oor die wêreld niks sê oor die massamoorde wat nou in Naby-Oosterse lande aan die gang is nie.

Dit is skrikwekkend om te sien wat daar gebeur.

Ewe boeiend is sy opmerkings oor die gemeenskaplike band tussen Jode en Christene.

Hier is 'n skakel na die artikel:

http://www.nytimes.com/2014/08/20/opinion/ronald-lauder-who-will-stand-up-for-the-christians.html?emc=edit_th_20140820&nl=todaysheadlines&nlid=55992893&_r=0

Sensitiewe lesers moet hulle staal

Gister se artikel wat ek oorgeneem het, het gegaan oor verdraagsaamheid, geskryf deur Mikkers. Dit wys vooruit na sy nuwe boek oor 'n spiritualiteit van verdraagsaamheid wat binnekort verskyn.

Maar as 'n mens nou wil weet hoe dink mense oor sulke inhoud, moet jy absoluut nie die reaksies op die artikel misloop nie.

Die reaksies wys hoe verdraagsaamheid in Nederland 'n skelwoord geword het in die lig van die hoë emosies rondom buitelanders (allogtone) wat na die land vlug of daar werk.

Uiteindelik besef ek: hoe futiel so 'n artikel ook lyk in die lig van die reaksies, is dit terselfdertyd juis ook 'n teken van hoe nodig so 'n skrywe geword het.

Die parallelle met ons land, deurtrek met xenofobie en tot die dood toe siek aan onderlinge nydigheid van groepe teenoor mekaar, is duidelik.

Die een wat hieroor skryf of hieroor preek, stel hom- of haarself bloot. Maar blootstel lê tog aan die hart van die evangelie: immers word die evangelie tydens 'n kruisweg gepreek. Hier moet die getuie oor weerloosheid voor die tyd weet: die boodskap gaan die vere laat waai.

Hier is die reaksies:  Waarskuwing: sensitiewe lesers moet hulle staal

eVox
Alles overziende zeg ik: laat mij maar begaan. Ik zoek het zelf wel uit en als het zo uitkomt tolereer ik geen tolerantie, maar vertel me niet hoe ik moet leven.

19/08/14 09:21

Beledigend? Ongepast? Meld het ons.

Jee Verdraagzaamheid is een schone zaak, maar die moet wel van twee kanten komen, toch?

19/08/14 08:48

Beledigend? Ongepast? Meld het ons.

Marc-uit-Delft Twee grote fouten: . 1. Tom houd geen rekening met groepen in de samenleving die zich collectief vinden in een identiteit die strijdt met alle andere, ook individuele, identiteiten. . 2. Tom houd geen rekening met de verantwoordelijken binnen de autochtone samenleving die willens en wetens de eenheid die er was hebben vernietigd. . 3. Geen van beide groepen worden door Tom ter verantwoording geroepen: 1. Waar zijn jullie mee bezig? 2. Wat hebben jullie gedaan?

19/08/14 08:41

Beledigend? Ongepast? Meld het ons.

aureool Het zal NOOIT lukken. Waarom niet? Zo zit de natuur niet in elkaar. Als je met oppervlakkige blik rond je heen kijkt is alles mooi en in balans. Bestudeer je de boel wat intenser dan zie je voornamelijk strijd. Van het kleinste beestje dat je met het blote oog kunt zien tot de grootste haai. Apen strijden en manipuleren de hele dag. Mensen doen precies hetzelfde. Wetenschappers doen ook zo. Bestrijden elkaar met boeken enz. Dominee's leggen hun geloof op individuele manier uit .

19/08/14 08:35

Beledigend? Ongepast? Meld het ons.

jacobse Een opeenstapeling van halfzachte reli-vaagheden. Ik krijg er op de vroege mogen ontzettend veel jeuk van....

19/08/14 08:25

Beledigend? Ongepast? Meld het ons.

svdwal Dit recept werkt alleen als de ander hetzelfde recept volgt, omdat het een typisch Christelijk recept is. Als de ander een heel ander recept volgt loop je rond met een bordje "exploiteer mij".

19/08/14 04:35

Beledigend? Ongepast? Meld het ons.

Benedict Broere Ik wil een wereld met minder, minder, minder: onthoofden, genitale verminking, groepsverkrachting, pedoslavernij, vrouwen verminken met zoutzuur, elke dag slaan van vrouwen, vrouwen uitschelden voor Hoerrrr, vrouwen als huisvee, geschreeuw voor afschaffing van democratie en moderne rechtsstaat en mensenrechten, stilzwijgende toestemming bij genociden, enzovoort. Daar wil ik allemaal minder, minder, minder van.

19/08/14 02:48

Beledigend? Ongepast? Meld het ons.

Bukko Verdraagzaamheid is erg mooi, maar er gaat ook een element van lafheid achter schuil. Verdraagzaamheid heeft grenzen. Evenals tolerantie, wat veel op verdraagzaamheid lijkt. Ofwel, het is mooi als iemand er principes op na houdt, maar als je dreigt te worden ponthoofd, is het verstandig de principes even te laten rusten.

19/08/14 01:48

Beledigend? Ongepast? Meld het ons.

boris-Haarlem Dit übervage stukje gelezen hebbende begrijp ik nu nog beter dat ik in de huidige christelijke kerken niets te zoeken of te vinden heb.

19/08/14 00:05

Beledigend? Ongepast? Meld het ons.

Angélica de Sancé Vervreemding toelaten kan als de vreemden ons accepteren. Daar valt of staat het hele gebeuren mee. Ooit last gehad van Vietnamese bootvluchtelingen, joden, hindoes of boeddhisten in NL? Filippijnse katholieken misschien? Maar zodra de vreemdelingen intolerant zijn, zich superieur achten, zich niet willen aanpassen, discrimineren en allerlei eisen gaan stellen aan de oorspronkelijke bewoners, gaat het heel erg mis! De wereld op zijn kop! De meerderheid moet zich dan aanpassen voor de lieve vrede

18/08/14 22:54

Beledigend? Ongepast? Meld het ons.

Poldi Tolerantie en zelfrelativering is totaal doorgeslagen en de wrange vruchten proeven we daarvan. Het is juist tijd dat we onze eigen grenzen (moreel, juridisch, staatsrechtelijk etc.) nog eens goed doornemen en vooral zorgen dat deze nageleefd worden. . Is toch te gek voor woorden dat we tegenwoordig allerlei enclaves hebben in Nederland, waar zelfs de Nederlandse vlag wordt gezien als een "provocatie" en zwarte piet geleidelijk moet worden ontzwart en ontknecht.

18/08/14 22:28

Beledigend? Ongepast? Meld het ons.

Sisyphus Lacht De gevolgen van het tolereren van intolerantie, van verdraagzaamheid? Hebben we de laatste tijd kunnen zien tijdens een aantal demonstraties in Den Haag. Lui die menen dat ze met hakenkruizen op spandoelen en 'dood aan de Joden' scanderen slechts hun recht op vrijheid van meningsuiting uitoefenen. En ambtenaren in sleutelposities die menen dat ze via Twitter en persconferenties idiote complottheorien kunnen verspreiden. Met stilzwijgende instemming van een groot deel van hun geestverwanten.

18/08/14 22:19

Beledigend? Ongepast? Meld het ons.

Verdraagsaamheid

Watter leersame artikel wat vandag in Trouw verskyn! Veelseggend dat Mikkers se boektitel heet:  'Het voelt echt goed. Spiritualiteit van de verdraagzaamheid'. 'n Mens kan sien dit is gekontempleerde inhoud wat hier aan die orde is.

Lekker lees!

Tijdens de uitslagenavond van de gemeenteraadsverkiezingen in maart werd in een café in Den Haag 'Minder, minder, minder' gescandeerd, als antwoord op de vraag of men meer of minder Marokkanen in Nederland wilde. Dit voorval zorgde alom voor ophef.

Een dag later werd ik gebeld of ik wilde meedenken over de opzet van een landelijke kerkdienst, waarin de gezamenlijke kerken een lans zouden breken voor verdraagzaamheid. Voor meer, meer, meer, zeg maar. Natuurlijk wilde ik meedenken, maar ik plaatste ook kanttekeningen: Ik vind de sfeer die nu ontstaat - 'met z'n allen tegen een' - net zo griezelig als 'Wij willen minder' scanderen in een café. Ik breng verdraagzaamheid in verband met inclusief denken, bruggen bouwen, niet oordelen, met ruimte voor pluriformiteit zonder je te verschansen in je eigen groep. Durven we elkaar daarop aan te spreken?

Hoe kunnen we onze onverdraagzaamheid aan banden leggen en onszelf op z'n minst openstellen voor de mensheid als geheel? In de loop der jaren ben ik tot een aantal gedachten gekomen die me helpen om mijn eigen onverdraagzaamheid te beteugelen. Het zijn inzichten waarmee ik mezelf soms tot de orde roep.

1: De verbinding aangaan
Verdraagzaamheid gaat over dat wat anders is in het bestaan van een ander, maar ook over dat wat anders is in je eigen leven. Verdraagzaamheid is een kwaliteit die je kan helpen om deze situaties uit te houden. Dat is van levensbelang, want het perfecte leven bestaat niet. Het hoort bij het leven dat we ziek kunnen worden, dat we doodgaan, dat ongeluk ons treft. Het leven is in essentie oneerlijk. De porties geluk en verdriet zijn niet gelijk verdeeld.

Dat is de bittere realiteit, en een volwassen geestelijke levenshouding houdt daar rekening mee. Het andere dringt zich altijd op. Niet alleen in de vorm van de ander die anders is of van het heilige dat ons wil troosten, maar ook in de vorm van gebeurtenissen die je niet wenst, waar je eigenlijk bang voor bent of die je bedreigen. Natuurlijk zijn dit soort gebeurtenissen verstorend. Tegelijkertijd horen ze wel bij het leven. We moeten ons er dus wel toe verhouden. De vraag is alleen: hoe? Vormen ze een uitdaging? Of een bedreiging?

In elk geval dienen we ongelukkige of moeilijke perioden in ons leven niet te zien als lastig oponthoud, als een periode die er eigenlijk niet bij hoort. Het hoort bij ieders levensopdracht om de verbinding tussen moeilijke en gelukkige tijden te blijven maken en beide een plaats toe te kennen in je levensverhaal.

•  

  Ik maak me nu al druk over de vraag hoe ik straks de dood van mijn moeder op Facebook moet melden

2: Zien waarin we gelijk zijn
Onze tijd kenmerkt zich door een afkeer van uniformiteit. Op Koningsdag of tijdens een voetbalkampioenschap willen we allemaal in het oranje, maar verder geldt: 'We're all individuals' (zoals de menigte scandeerde in de film 'Life of Brian'). Al kun je je afvragen of we onszelf niet voor de gek houden als onze uniciteit niet verder gaat dan het customizen van je eigen Ikea-bankstel. In godsdiensten - denk aan een boeddhistisch klooster waar alle monniken er hetzelfde uitzien - gaat het er niet om jezelf te onderscheiden, maar om die zaken te benadrukken waarin wij mensen nu juist gelijk zijn. Daarin zoekt men de verbinding. Verbinding is gebaat bij herkenning. En waarom ook niet? We verlangen allemaal naar een veilige plaats, naar eten en drinken en een zekere mate van comfort. Wij zijn allen gelukzoekers. We delen allemaal de ervaring dat we ooit geboren zijn en dat we ooit zullen sterven.

Niemand vormt daarop de gelukkige uitzondering. En dat is maar goed ook, want we kunnen dus ook van elkaar leren hoe we omgaan met de grenzen van tijd, cultuur en godsdienst. Datgene waarin wij gelijk zijn is geen bedreiging van onze uniciteit, maar helpt ons om ons juist als individu staande te houden.

3: Ervaring toetsen aan geloofsdoctrine
Het is niet zo dat ik persoonlijke ervaringen in de ban wil doen; maar we kunnen een spade dieper graven als we onze ervaringen niet op zichzelf laten staan. We kunnen ons laten troosten en inspireren, als we ontdekken dat er andere mensen zijn geweest en zullen komen die net als wij met hun leven in het reine moesten komen.

Eeuwenlang heeft de godsdienstige doctrine als vindplaats van geloof prima gefunctioneerd. Het getuigt van minachting om die gedachten, die mensen door de eeuwen heen hebben geformuleerd om het lijden te kunnen uithouden, in een ommezwaai af te serveren. Er is volgens mij ook behoefte aan een groter verhaal. In een bijeenkomst over godsdienst in onze tijd verwoordde een twintiger zijn gemis van het grote verhaal heel treffend. Hij zei: 'Ik maak me nu al druk over de vraag hoe ik straks de dood van mijn moeder op Facebook moet melden'.

Wanneer we onze persoonlijke ervaringen - als eigentijdse vindplaats van geloof - verbinden met de uit onze publieke ruimte verbannen geloofsdoctrine, kunnen we onze ervaringen in een groter verband plaatsen. Dit kan ons helpen om ervaringen te begrijpen en te interpreteren.

Dit is ook waar de remonstrantse hoogleraar theologie Christa Anbeek voor pleitte bij haar aantreden in 2013. In plaats van religieuze dogma's af te serveren en ze allemaal te duiden als onderdrukkende bedenkels van theologen, zouden we ook beter kunnen kijken naar de achterliggende ervaringen waar die religieuze formules naar verwijzen. Want een geloofsdoctrine is niets anders dan een geheel aan gestolde ervaringen. We zijn niet de eersten die de raadsels van het leven moeten verduren, die ziek worden, die sterven en die dit willen duiden. Een geloofsdoctrine bevat aanwijzingen om je staande te houden in de toekomst.

•  

  Zelfrelativering houdt allereerst in dat we de wetenschap niet al te snel op een voetstuk plaatsen

4: Onszelf relativeren
We zijn niet het middelpunt van het heelal. Langzaam maar zeker dringt dit tot ons door, ook al doen snelle technologische ontwikkelingen ons soms het tegenovergestelde geloven en leven veel mensen nog vanuit de idee dat de mens de kroon op de schepping is en alles kan doorgronden. Ik waag het te betwijfelen.

Zelfrelativering houdt allereerst in dat we de wetenschap niet al te snel op een voetstuk plaatsen. Juist thema's die in godsdiensten worden uitgewerkt, heeft de wetenschap nog niet kunnen doorgronden. Denk aan het bewustzijn of de betekenis van het leven. Die moeten nog 'ontdekt' worden. Net als godsdienst is ook wetenschap niet van smetten vrij.

De twintigste eeuw heeft laten zien dat wetenschap net als godsdienst kan perverteren en immoreel kan worden - denk maar aan de rassentheorieën en afschuwelijke experimenten op mensen in nazi-Duitsland. Zelfrelativering houdt ook in dat we het onderscheid tussen mens en dier opnieuw doordenken. De mens op de top van de piramide is misschien logisch wanneer je het bijbelboek Genesis als uitgangspunt neemt, maar het is vreemd als je de inzichten van Darwin en latere DNA-ontdekkingen serieus neemt.

Een tegenbeweging is inmiddels in gang gezet. Vanuit een hele andere scheppingsgedachte zijn er ook pleidooien voor dierenrechten te horen. Er zijn ook geluiden te vernemen - bijvoorbeeld bij politici die een groene en duurzame politiek bepleiten - waarin de eenheid van alles wat op aarde leeft en lijdt wordt benadrukt. Maar zelfrelativering is meer dan een herordening van onze gedachten en denkbeelden. Het betekent ook dat we soms geduld moeten leren opbrengen.

Geduld wil zeggen dat je je overgeeft aan krachten buiten jou om en die het werk laat doen. Erop vertrouwen dat wachten soms ook tot een nieuwe vruchtbare situatie kan leiden.

5: De vervreemding toelaten
'Ik ben mezelf niet en al die jaren nooit geweest', zongen kleinkunstenaars Acda en De Munnik getergd. De dichteres Vasalis dichtte ooit: 'Diep van mijn zang en van mijzelf vervreemd hoor ik in twijfel niets dan toon na toon...'. Hoe weet je dat je een vreemde bent in je leven? Vasalis verwijst naar een innerlijke melodie waarmee je niet meer in verbinding staat. Bij Acda en De Munnik is de verbinding met het gezang in jezelf 'niet of nooit geweest'. Ik pleit voor vervreemding, voor luisteren naar woorden die je niet direct raken, voor het uithouden van situaties waarover je geen controle hebt. Waarom? Omdat je zo oog krijgt voor die aspecten van het leven die niet direct je eigen ik bevestigen, maar je op een nieuw spoor zetten. Omgaan met mensen bij wie ik niet mezelf kan zijn, blijven als het gevoel is verdwenen, niet geraakt worden: dit is voor mij soms ook het doorgangsgebied naar vernieuwing.

Theoloog Tom Mikkers (1969) is algemeen secretaris van de Remonstrantse Broederschap. Dit is een fragment uit zijn boek 'Het voelt echt goed. Spiritualiteit van de verdraagzaamheid' dat op 10 september verschijnt.

Hoe om met sokker-manie saam te leef...

Sokker-koors loop hoog.

Só hoog dat Trouw vanoggend 'n artikel publiseer wat voetbal-liefhebbers en minder geesdriftiges te help om met mekaar oor die weg te kom.

Lees die tips hier

http://www.trouw.nl/tr/nl/31180/WK2014/article/detail/3684534/2014/07/05/Voetballiefhebbers-en--haters-probeer-elkaar-niet-te-bekeren.dhtml?utm_source=dailynewsletter&utm_medium=email&utm_campaign=20140705

Hier is 'n aanhaling daaruit:

De collectiviteit, de begeestering, de verbroedering, de symbolen waarmee fans zich tooien, de uitzinnige decoraties van straten en cafés doen mij vooral aan carnaval denken - in oorsprong natuurlijk ook een ritueel dat aan religie is gerelateerd, enfin de cirkel is rond, net als de bal.

Wat voor diepzinnige analyses er ook op losgelaten kunnen worden, vast staat in ieder geval dat voetbal een feestje is, waaraan heel veel mensen heel veel plezier beleven. Stichting Kijkonderzoek becijferde dat in Nederland 600.000 voetbalhaters rondlopen: personen die sinds het begin van het toernooi minder dan vijf minuten van de wedstrijden en voor- en nabeschouwingen hebben gezien. Alle anderen zijn gegrepen door de voetbalkoorts. Zo werd ik tot mijn ontsteltenis ontmaskerd als 'voetbalhater'.

Maar dat ben ik helemaal niet! Toegegeven, ik heb minder dan vijf minuten gekeken, ik had andere dingen te doen, maar dat betekent niet dat ik voetbal haat. Ook de randverschijnselen, de oranje parafernalia in de supermarkten, de vlaggetjes, de geschminkte, carnavalesk uitgedoste fans, de hossende meutes, het gejuich dat op gezette tijden weerklinkt in de achtertuinen haat ik niet. Waarom zou ik? Het is een sport, het is een spelletje!

Er is geen enkele reden te bedenken waarom het land verdeeld zou moeten worden in twee kampen die de pest aan elkaar hebben: een enorme groep van voetballiefhebbers en een minuscuul groepje voetbalhaters. 

Duiwel-uitdrywing

In vandag se Trouw is daar die volgende berig oor die Vatikaan se houding oor duiwel-uitdrywing. Veral insiggewend is die kulturele verskille tussen katolieke lande in Suid-Amerika en Wes-Europa oor die zaak.

Ze bestaat al sinds 1994, maar nu pas geeft het Vaticaan de Internationale Vereniging van Exorcisten officiële status. Is de vraag naar duiveluitdrijvers plots gestegen?

De erkenning werd woensdag bekendgemaakt in l'Osservatore Romano, de quasi-officiële krant van het Vaticaan. De vereniging is het geesteskind van, onder meer, de bekende Italiaanse exorcist-priester Gabriele Amorth. Hij streeft al enkele decennia naar meer erkenning van 'demonische bezetenheid' en andere duivelgerelateerde problemen.

De enkele honderden leden van de vereniging zijn opgeleid om gelovigen van zulke problemen af te helpen - door gebed, handoplegging en natuurlijk de werking van de Heilige Geest. Eens in de twee jaar komen ze samen in Rome.

Met de erkenning is het exorcisme terug van nooit weggeweest, meent Paul van Geest. "Duiveluitdrijving is al eeuwen onderdeel van het katholicisme, maar Rome spreekt er nu nog weinig over." Dat is volgens de kerkhistoricus van de Tilburg University en de Vrije Universiteit een bewuste keuze: "De kerk wil voorkomen dat ze als magisch te boek komt te staan."

Wordt exorcisme nu nog wel uitgeoefend?
Van Geest: "Absoluut. Tot het Tweede Vaticaanse Concilie, een halve eeuw geleden, was duiveluitdrijving een vast onderdeel van de priesteropleiding. Alle priesters ouder dan 70 mogen zich dus exorcist noemen. Inmiddels heeft ieder bisdom één vaste exorcist. Zijn identiteit wordt niet bekendgemaakt: als je meent dat iemand problemen heeft die niet psychiatrisch van aard zijn, kun je als gelovige je bisdom bellen en een afspraak met een exorcist aanvragen."

"Inderdaad, dat is een beetje geheimzinnig. Rome heeft er bewust voor gekozen: vanwege haar imago, maar ook om te voorkomen dat je verkeerde types aantrekt."

Waarom verleent het Vaticaan de vereniging juist nu officiële status?
"Daar doet Rome geen mededelingen over, maar ik vermoed dat paus Franciscus erachter zit. Hij heeft in interviews al eens gezegd dat hij in de persoonlijke macht van de duivel gelooft. Die overtuiging klinkt in zijn woorden vaker door. In Latijns-Amerika is het idee sowieso een veel nadrukkelijker onderdeel van het katholicisme."

• 
  © corriere.it.
  De paus ontfermde zich vorig jaar na de Pinkstermis over een zieke jongen. Dat was geen exorcisme, meent Van Geest.

Volgens sommigen heeft de paus al publiekelijk een duivel uitgedreven.
"Vorig jaar legde hij na de Pinkstermis een zieke jongen de handen op. Inderdaad, dat jongetje begon te schudden, net als dat bij een duiveluitdrijving vaak gebeurt. Het Vaticaan ontkende dat het exorcisme was, en volgens mij heeft het daar helemaal gelijk in. Een duiveluitdrijving doe je niet spontaan. Je moet eerst precies weten wat iemands problemen zijn en een psychiatrisch rapport lezen. Wat Franciscus deed was een gewone handoplegging en een gebed."

Toch hoorden we paus Benedictus nooit over exorcisme.
"Hij was er veel minder expliciet over. Benedictus erkent dat er machten zijn die de slechtheid van het individu te boven gaan, maar hield het abstract. Franciscus is geen strikte academicus."

Gaat de kerk nu meer over dit onderwerp spreken?
"Ik verwacht van niet. Waarschijnlijk wil het Vaticaan exorcisme vooral uit de marges halen en meer aan het oppervlak brengen. Dat past ook in Franciscus' streven naar meer openheid."

"Wat betreft de Nederlandse kerk: die legt veel meer nadruk op de vreugde van het evangelie. Dat zal zo blijven. Exorcisme is vooral populair op het zuidelijk halfrond en in gebieden als zuid-Italië en Polen. Aan de andere kant: de vergaderingen van de Vereniging van Exorcisten krijgen nu een officieel karakter. De uitdrijvers van de Nederlandse bisdommen moeten daar ook naartoe, neem ik aan. Dan moeten ze dus uit de kast.

Die Amerikaanse Verlosser-Jesus

Die sokker tussen Amerika en België was sit-op-die-punt-van-die-stoel materiaal. 

In Amerika, waar sokker nie die nommer een sport was nie, was dit die tweede mees bekykte sportprogram van alle tye. Sulke sport roep ekstase by mense op.  

Dapper was die Amerikaanse span. Al kom België onbetwisbaar as die beste span uit die wedstryd. 

En, behalwe dat Amerikaners begin sokker-mal word, oorlaai hulle oordadiglik hul spelers met lofprysinge. 

En tereg. Goeie verloorders, dink ek. In lyn met 'n goeie sportgees. 

Die uitstaande speler, dink hulle, was Tim Howard wat sestien keer gekeer het dat die aanvallende Belge die rondebal in die net plant.

Sestien keer, terwyl Belge soos perdebye om hom saamgepak het. 

Dit is die beste prestasie onder doelwagters in die wêreldbeker-wedstryde tot dusver. 

Lekker om sulke bedrewenheid raak te sien. En om erkenning te gee. 

Howard is terstond, tong in die kies, as minister van verdediging deur 'n grapjas aangewys. 

Maar dit is die tweede tweet hier onder wat my oog vang, wat ook oorloop van intense gevoelens:  Tim Howard, sê dit, is die "Amerikaanse Jesus" 

Hy staan uit as verbete verlosser, wat ten alle koste keer dat 'n ramp toeslaan. 

Wys jou hoe sommige mense Jesus verstaan... En gee 'n nuwe kyk op sportmalheid.  

Hier is die tweede een: 

Woestyne

In my lêer kry ek die volgende stuk. Nou probeer ek die bron opspoor, wat ek nie aangeteken het nie. 

Meister Eckhart

En nou, omdat ons almal volmaaktheid nastrewe,
moet ons ophou om te kla voor God,
besef dat die aanloop God en hemel toe
in die self en in die stilte lê.

Een ding is nodig, Martha, vertel dit aan die susters,
en dit is die alleenloop deur die woestyne.
Die liefde is nie groter as dit wat jy daar sal vind nie -
al kon Paulus daaroor liries skryf vir die Grieke.
God is in jou. Van Hom staan niks apart nie
en as jy alleen is, is sy geselskap nader.
Afsondering is nodig, na aan die Niks en die Niet
waar God is. En, moet jou nie vermoei met op beur,
op na God nie. Hy sal wel af-kom na jou toe,
Hy streef ook na die mens, sy woonplek.

Gaan dus na die woestyne, maar moet nooit
die woestyn in jou hart dra nie.
Want woestyne groei totdat alles
stil en koud en dood is..

Lewensblydskap met of sonder gedans

Die wêreldbeker blink uit deur die baie doelskoppe wat spelers reeds geskiet het (136 in die eerste rondte).

En dan vier die manne grootliks.

Een vertel watter ekstase dit bring: ‘n mens weet nie altyd jy het die doel ingeskiet nie. Dit dring eers daarna tot jou deur. En dan, in so ‘n wêreldtoernooi, met al die drama van oordonderende lawaai deur die skare en met die wete van watter prestasie dit is, loop die adrenalien hoog.

Ongebreideld is die feesviering na so ‘n doel.

Iemand skryf in vandag se NYT hoe anders dit is as in die stywe, bedeesde Amerika en hoe verfrissend ‘n mens die spelers uit alle wêrelddele se passie in Suid-Amerika ervaar.

In Amerika moet jy nie te veel feesvier nie:

“Lyk asof jy dit al vantevore reggekry het”,  lui die berig.

Die Hollanders sal sê: Doen maar gewoon. Hulle kan net so styf soos Amerikaners en Afrikaners wees.

Ek dink onwillekeurig aan hoe ons gradedagplegtighede altyd verloop het: stil, stemmig, ordentlik, in orde en alles mooi beleef en ingetoë.

En toe kom die demokrasie en nuwe administrateurs van universiteite en die “nuwe” Suid-Afrika se gradeplegtighede met ouers wat jodel en opspring en hul kinders luidkeels besing.

Hoe verontwaardig was sommiges nie.

Kulturele verskille. Skryf die NYT: toe die bekende Amerikaanse sportster, Tim Duncan, vir die vyfde keer deel was van ‘n groot sport-oorwinning, het hy skaars geglimlag.

Dit is deel van die kultuur in daardie sportwêreld. Uitbundige vieringe is bietjie verdag. Trouens, die beheerliggaam van een sport beboet hulle spelers met R5000 as hulle te wild aangaan: dit word dan, volgens hulle sining, uitdagende gedrag en oordadige feesvierings.

Dit is reëls, skryf die artikel, wat die Puriteine sou waardeer.

Puriteine het nie ‘n goeie naam nie. En ‘n Puriteinse streep loop inderdaad sterk deur vele kulture in die Weste.

Hier is ‘n paragraaf uit die artikel:

The N.F.L. probably has the most celebrations in American sports, but the rule book discourages nearly all of them. It is considered excessive celebration if “two or more players engage in prolonged, excessive, premeditated or choreographed celebrations.” Individual players are strictly barred from “prolonged gyrations.”

Sommige van ons minder beheersdes sal van suurvye praat as hulle sulke reëls lees. Daar is ander leliker woorde vir mense wat nie in staat is om blydskap aan die lewe te hê nie.

Mense het immers ‘n groot behoefte aan blydskap.

Maar hoe nou? Lewensvreugde kan uitbundig beleef word. Met groot gestorm na ‘n doel, met danspassies van die span, met gebare van die speler aan sy geliefde en sy vrou.

Wat dit so interessant maak, is hoe die vreugde uitgedruk word. En dit is dan dat die dieper dinge na vore kom. Die Argentynse sokker-ikoon, Messi, suig na sy doelpunte aan sy duim ter erkenning van sy kinders. Ander spelers soen hulle ringvingers as erkenning van hulle vroue.

Uitbundige lewensvreugde, blydskap oor prestasie, maar ook ‘n interessante openbaring wat vir ‘n speler werklike belangrik is. Op een van jou blyste oomblikke, met een van jou topprestasies, neem jy jou familie saam met jou.

Dit is lewensvreugde wat oor jou kom in ‘n gevoel van blydskap, verbintenis met en liefde vir mense om jou en naby aan jou. Gedeelde vreugde. Gerig op ander, ‘n gawe van jou prestasie vir hulle wat vir jou belangrik is.

En tog, is dit ook weer ‘n vraag of uitbundigheid noodwendig vreugde wys. Neem maar hoe “stiller” die rugby in ons midde loop. En tog:  wat van die speler wat sierlik sy drie gaan druk – onnodig meters deur die lug duik om sy punte aan te teken? Dit is tog ‘n mooi, bedekte manier om die afronding te vier? Of die speler wat stil-weg ‘n vinger in die lug steek, erkentelik?

Lewensvreugde kan op baie maniere beleef word. Ook op  ‘n gradeplegtigheid waar daar nie gejodel word nie. Waar daar ‘n foto geneem word en in die sitkamer sy plekkie kry, of, die familie-ete daarna, of die sertifikaat teen die muur – netjies geraam…

Wat dus tel is dat ‘n mens daardie blydskap sal soek en beleef – hoe maak nie saak nie. Daardie innerlike, stil blydskap is immers durend. Die wete moet gesoek, verlang word: om alles met vreugde te ontvang: Soms miskien uitbundig, soms selfs met ‘n hartseer – maar altyd bewustelik beleef word oor die wonder van die lewe. 

Dit kan suiwer vreugde, puriteinse blydskap word…

Sokker en die lewenskuns...

Die Amerikaners is hoog opgetel met die wêreldbeker-sokker. Hulle span doen goed.

Hulle het vir Jürgen Klinsmann as afrigter aangestel. Hy was deel van die Duitse span wat die wêreldbeker in 1990 gewen het en, saam met die vroeëre Oos-Duitse span, die Europese beker.

Dus het hy ‘n indrukwekkende rekord as sokkerspeler. Hy word as een van die beste sokkerspelers ooit beskou.

Klinsmann het in 2006 sy merk as afrigter gemaak, toe sy Duitse span uitstekend gevaar het en derde geëindig het nadat hulle net-net in die semi-finaal in die laaste minute teen Italië verloor het.

Die Amerikaners ontleed nou elke woord van Klinsmann soos die reeks vorder: hulle wil byvoorbeeld nie hê hy, pure realistiese Duitser, moet sê dat ‘n mens nie juis moet verwag dat die Amerikaners die beker gaan wen nie. Klinsmann is versigtig: elke wedstryd het ‘n dinamiek van sy eie en dinge kan vir die beste span op ‘n dag net verkeerd loop. Boonop speel hulle teen die beste’s.

Maar dan is daar darem ook die ligte, makliker oomblikke wat sport in perspektief plaas.

Soos sokker bekender raak, raak voorheen totaal onbekende mense skielik super-bekend. Twee van hulle is twee ouerige, kaalkop-Britte wat in New York bly, ene Bennett en Davies, wat hulle self Mans in Blazers noem en op hulle podgooie ‘n piesang as mikrofoon vashou terwyl hulle allerhande witty kommentaar oor sokker lewer.

 Hulle praat meer oor sokker as kultuurverskynsel as oor sokker as ‘n sport, skryf die NYT vandag (sien die link hier onder).

‘n Mooi voorbeeld wat my bybly is hoe hulle oor Mexico se afrigter gesels. Die afrigter raak so opgewerk in totale ekstase as sy span punte aanteken, dat hy selfs sy spelers in ‘n omhelsing op die grond bestorm.

En toe die kommentaar oor die man se uitbundige, ekstatiese vreugde in sy sokker-hemel:

“There it is, more happiness than any Englishmen has felt in my entire generation,” Mr. Bennett said during a recent broadcast.

Sokker kan ons leer om te leef.

Hier is die skakel na die berig en 'n foto:

http://www.nytimes.com/2014/06/26/arts/television/men-in-blazers-a-whimsical-soccer-show-on-espn.html?hp&action=click&pgtype=Homepage&version=HpSumSmallMedia&module=second-column-region&region=top-news&WT.nav=top-news&_r=1

Sport, teologie en die kerk: oor onderskeiding van gawes.

Ek onthou die student in my klas as 'n sportman in die ware sin van die woord: hy het op nasionale vlak deelgeneem, met al die voorbereiding, harde werk en toewyding wat met so ‘n prestasie verbind word.

Daar was by hom ‘n afkerigheid aan sy studie wat my dadelik opgeval het, byna asof hy bloot net bygebly het sonder om werklik ywerig te voel oor wat hy in sy teologiese studies bygewerk het. 

En tog was hy ‘n teologiese student, het ek gedink, wat ‘n roeping gehad het en dus ernstig daaroor gevoel het.

En, het ek bygedink, watter geleentheid is daar nie vir die kerk as so ‘n jongman in die bediening beland en net ‘n normale, goeie simbool vir ander mense kan word: dat geloof en sport nie net saamgaan nie, maar dat geloof in sport ‘n mens tot hoogtes kan inspireer, vir jou nederig, normaal en betrokken kan maak. 

En, het ek besef, die goeie sportman is gewoonlik ‘n gedissiplineerde mens wat hard werk – ‘n skaars objek waarvan die kerk nie genoeg kan kry nie.

Ek het besef dat hy opoffering moet maak wat sy studie in gedrag sou bring, dat hy tye sou moes wegwees wat hy dalk werk moet inhaal of nie ‘n toets kan skryf nie.

Elke keer weer het ons twee bymekaar gekom en ‘n oplossing bedink. Hy sou nie anders as ander studente behandel word nie. Hy sou nie ligter beoordeel word nie. Hy sou dieselfde werk afhandel en hy sou alle inligting oor die kursus moet bywerk – op sy eie of in raadpleging met my.

Mettertyd het ons ‘n verstandhouding ontwikkel waardeur hy sy sportideale saam met sy akademiese doelwitte kon paar en uitwerk. Hy het besef dat hy nie gunste ontvang nie en hy kon respek vir sy kursus behou. 

Hy het uiteindelik knap gepresteer. Ek kon later sien dat hy ook in die akademiese werk meer as net plig raaksien.

Lank daarna het hy met my kom praat en vertel hoedat daar by hom spanning geskep is tussen sy sport en akademie. Vir sportmense was sy sport belangrik, terwyl akademici nie altyd erkenning gegee het aan die groot eise wat sy sportbedrywighede aan hom gestel het nie. Hy het hom vasgevang gevoel deur die afstandelike, ongeïnteresseerde eise en suspisies wat hy van albei kante ervaar het. 

***

Hoe oordeel ‘n mens oor so 'n saak wat eintlik ‘n tydlose verskynsel is? Baie sportmense staan onder druk van kerklike kant om nie hul sport eerste te stel nie. Hulle word dan met ‘n skuldgevoel oorlaai.

Hierdie debat het nou in Amerika ook weer opgevlam toe ‘n Mormoonse kerklidmaat ‘n baie belangrike sportposisie berei het en dus nie die Mormoonse sendingwerk vir twee jaar lank wou doen nie. Dit is boeiend om die reaksies van mense op die jongman se besluit te lees.

Met die lees van die artikel het ek onwillekeurig teruggedink aan my oud-student, die knap atleet, maar ook die gevoelige jongman. 

En aan watter wonderlike gawe die kerk ontvang wanneer so iemand die bediening wil ingaan. 

Die kerk moet die geestelike gawe van onderskeiding met groot versigtigheid soek in sulke uitsonderlike gevalle: hoe om te maak dat die persoon nie net deur sy sport ‘n gawe vir die kerk word nie, maar ook deur sy geestelike toerusting in sy teologiese studies bybly. 

Want sport gaan nie die gemeente voed nie, terwyl die preek op ‘n Sondagoggend of die besoek aan jong lidmate van ‘n bekende sportman soveel waardevoller is as daardie sportster-predikant met geestelike insig en bekwaamheid die geestelike weg met sy lidmate kan loop. Hy gaan sy teologie, goeie teologie nodig hê, en moet dit nie vrygeskeld word nie. 

Dit vra egter onderskeiding van die kerk, wat sal beteken dat niemand met ‘n  skuldgevoel belaai sal word nie, dat die kerk geseën word met ‘n begaafde bediening en dat die sportwêreld ook ‘n slag ervaar hoe ‘n gelowige mens sy sport uitleef.

Hier is die berig:

http://www.nytimes.com/2014/06/26/sports/basketball/jabari-parker-heeds-nba-draft-call-bypassing-formal-mormon-mission.html?emc=edit_th_20140626&nl=todaysheadlines&nlid=55992893

Sakemense en die kerk. Oor finansiële nood en spiritualiteit

Twee besoekers in twee dae vertel vir my uiters tragiese verhale oor die gevolge van die roekelose beleggingsbesigheid van 'n Kaapse sakeman wat verlede jaar in 'n skietvoorval dood is en wie se bedenklike praktyke daarna as groot skandaal in die media onthul is. 

Sy optrede het 'n groot klomp mense finansiëel geruïneer. Een van hulle het verlede week nie meer lig gesien nie en hom in ons omgewing om die lewe gebring. Hy het, vertel een van my besoekers, alles verloor deur die skema van die zakenman. 

Die ander een, heeltemal onafhanklik, se verhaal die volgende dag gaan oor 'n baie ryk boer wat 'n ongehoorde groot klomp geld saam met al die rente daarop, verloor het en totaal verarm is. Sy vrou het verlede jaar ook nie meer kans gesien vir wat voorlê nie.

Dit breek 'n mens se hart. 

Wat 'n mens ontstel, is dat die sakeman by wyse van spreke met die Bybel onder die arm mense se geld by hulle gaan haal het. En toe in ongekende weelde homself gieriglik verryk het. 

Dit is nie die eerste keer dat mense die Bybel inspan vir gierigheid nie. Trouens, dit is een van die bekende streke om goedgelowige mense deur godsdienstige praaitjies vir sulke skema's te vang. 

Uiteraard vra ingeligte kerkleiers wat hulle in sulke omstandighede kan maak. Dit is immers nie net lidmate wat val vir mooi praatjies nie. Ook gemeentes het deur hul oningeligte leiders geld by die Kaapse sakeman se skema verloor. 

Ek dink hieraan toe ek vandag 'n berig oor die Anglikaanse kerk in Engeland lees. 

Dit was vir my 'n verrassing dat 'n finansiële kundige kort gelede tot nuwe aartsbiskop van Kantelberg verkies is. 

Hy is 'n ervare besigheidsmens wat elf jaar lank in die olie-industrie gewerk het. 

Hoe kom dit? 

Sy betrokkenheid is veral gestuur deur die tragiese dood van sy sewe-maande oue dogter in 'n motor-ongeluk in Frankryk toe hy al 'n suksesvolle besigheidsman was. Kort daarn het hy teologie gaan studeer. 

Op 'n boeiende manier het hy sy ondervinding as sakeman tot groot voordeel vir die kerk gebruik. Hy het veral in etiek gewerk en onder ander 'n boek geskryf oor die vraag of maatskappye kan zondig. 

Maar hy was ook aktief in konflik-bemiddeling. Toe hy deken geword het van die grootste bisdom in Engeland (Liverpool) het hy die kerk veral gelei om in die gemeenskap betrokke te raak, onder andere by asielsoekers. Hy het ook in Irak belangrike werk gedoen om die kerk daar te ondersteun. Sy bande met die wêreld en met mense se gewone lewens is sterk.  

Dit het besonder positiewe gevolge. Uiteraard doen hy weens sy hoë amp invloedryke werk en kan hy meepraat met die magte in die politiek. Wat opval is hoe sterk hy in parlementêre ondersoeke help om finansiële misstande aan te spreek. Hy het onlangs in die nuus geraak oor sy kritiek op instellings wat geld aan mense teen roekelose rente leen en hulle wreed uitbuit.

Dit is in Engeland 'n groot probleem - soos by ons. Mense is weerloos as hulle geld nodig het of as hulle aan die leen-skurke uitgelewer word.  

Hy kritiseer nie net nie. Hy praat ook nie vroom praatjies nie en smous nie met goedkoop godsdienstigheid nie. Hy is ingelig en werk daar waar dit werklik saak maak. Hy bring die kerk in die wêreld in en maak dit 'n actiewe rolspeler in een van die mees korrupte samelewingstrukture van ons tyd. 

Wat veral betekenisvol is, is hoedat hy die infrastruktuur van die kerk gebruik om mense finansiëel by te staan.  Die kerk gaan 16,000 gemeentes in Engeland gebruik om krediet-unies op te rig wat mense kan help met raad oor geldsake. Hulle gaan mense oplei wat kan keer dat lidmate prooi word van onetiese leen-instellings.

'n Belangrike persoon in die finansiële wêreld en vorige hoof van die Finansiële Diensteburo, noem die Anglikaanse kerk nou die beste takke-netwerk in die land. 

Is dit die werk van die kerk, sou 'n mens kon vra? In 'n nuwe tyd, in nuwe omstandighede sou 'n mens seker kon dink hoe 'n groot finansiële diens die kerk kan lewer vir kwesbare mense. In 'n sekere sin doen die kerk dit al: voorheen bekend as armsorg, toe barmhartigheidsdiens en nou ook gedoen as opheffingwerk. Maar dit is alles remediërend, werk teen skade wat reeds gedoen is, teen armoed wat ingetree het. 

Die werk kan sinvol uitgebreid word as voorkomende optrede - om te keer dat mense verarm. Op 'n sekere manier gedoen, kan dit 'n belangrike deel van die kerklike werk word in 'n samelewing waar mense harteloos uitgebuit word. 

Trouens, eerder as om hulle geld in die beurs en sake-eiendom te belê, kan die kerk maar ook 'n keer begin nadink om daardie geld vir mense te leen (eerder as te gee) of om saam met etiese sake-instellings met bewese ervaring hieroor te werk.  

Daar is goeie rede's om dit te doen, al vra dit van die kerk om dit met moeite en kundigheid te doen. Dit is 'n mynveld met baie risiko's. Nie net lidmate of gemeente's kan baat nie. Ook die sake-wêreld kan baat as die kerk met 'n etiese instelling en 'n spirituele passie in samewerking tree om uitbuiting van mense te voorkom, om finansiële advies binne gemeentes te ko-ordineer, om sakemense aktief in te span op gemeente-vlak en om belangrike berigte in die media oor sakebedrog onder gemeentelede se aandag te bring. 

Dit kan 'n kragtige transformatiewe inwerking hê, 'n getuienis vir die kerk se omgee vir mense se gewone behoeftes word en die kerk 'n gesig gee in die sakewêreld se slegste omgewing. So 'n betrokkenheid is in ons tyd 'n teken van die gees van Christus, die Een wat  soveel omgegee het vir die weerloses en die uitgebuites van sy tyd. 

Die tyd is inderdaad ryp vir die kerk om hieroor met die sakemense te begin praat, om in vergaderings hieroor te besin, maar ook, dalk, om die aartsbiskop van Kantelberg uit te nooi om sy siening oor die kerk en finansies te deel. 

Die kerk se geestelike instelling hou nie op by bekeringsprediking en aalmoese uitdeel nie. Die teologie het lankal ontdek dat die samelewingstrukture, veral dié wat die armes veronreg, ook vanuit die evangelie aangespreek moet word. Aalmoese is 'n tydelike oplossing. Dit is veel sinvoller om ook te werk aan strukture wat mens in hul armoede verder  seermaak. 

"Aanspreek," leer ons van die aartsbiskop, beteken meer as vinger--swaai op die preekstoel. Dit beteken ook om konkreet daaraan te werk en iets daaromtrent te doen. Die kerk kan inderdaad 'n hoogs effektiewe takke-netwerk vir 'n regverdige finansiële bestel word - sonder dat dit die wese van die kerk as geestelike instelling hoef aan te tas. Trouens, so 'n betrokkenheid kan 'n getuie wees van hoe ernstig die kerk sy verstaan van die evangelie uitleef. Daar is in elke gemeente sekerlik bekwame mense met 'n Geesgedrewe lewe wat kan meedoen en 'n lewensbepalende verskil in die opsig kan maak. Die grafte van goeie, gelowige mense wat die prooi wat gewetenlose gierigaards word, roep vir oplossingen. Meer nog: die evangelie van ontferming en omvorming eis dit. 

http://www.ft.com/cms/s/0/e810b98c-fc84-11e3-81f5-00144feab7de.html#ixzz35in1UY1S